مرجع دانلود مقاله , تحقیق و جزوه های دانشگاهی
دسته بندی محصولات

دانلود مقاله ارشد حقوق كاربرد سلاح‌هاي هسته اي از ديدگاه حقوق بين الملل

دانلود مقاله ارشد حقوق كاربرد سلاح‌هاي هسته اي از ديدگاه حقوق بين الملل

 

 

 

 

 

 

دانلود مقاله ارشد حقوق كاربرد سلاح‌هاي هسته اي از ديدگاه حقوق بين الملل

 

 

بخش نخست

جامعه بين المللي و سلاحهاي هسته اي

در طول نيم قرني كه از اختراع سلاح هسته اي مي گذرد، برخي دولتها در پي كسب اين سلاح برآمدند و در عين حال در جهت تكامل و هرچه قدرتمند تر و مؤثرتر نمودن اين سلاح نيز گام برداشته اند. به موازات اين اقدامات، كوششهايي نيز در جهت محدوديت و ممنوعيت اين سلاح به عمل آمد و برخي دولتها سعي كردند تا از طريق انعقاد معاهدات و يا ايجاد عرفي در اين زمينه، مانع از كاربرد مجدد اين سلاح شوند. در اين گفتار، به مجموع اين تلاشها نظر خواهيم افكند و بدين منظور در بخش نخست، به ساخت سلاح هسته اي، انواع آن و آثار مخرب اين سلاح مي پردازيم و خواهيم ديد كه اين سلاح به چه نحوي مسير تكاملي خود را طي كرد. همچنين به كوششهاي به عمل آمده در جهت ممنوعيت اين سلاح خواهيم پرداخت و طي آن بررسي معاهدات دو و چند جانبه، قطعنامه هاي مجمع عمومي و عرف و توسل به ديوان بين المللي دادگستري خواهيم پرداخت. در بخش دوم سعي بر آن آمده است كه موضوع ايران در برابر سلاحهاي هسته اي و تحولات روز مورد بررسي قرار گيرد.

فصل اول – انواع سلاحهاي هسته اي و اثرات آن

مبحث اول: ساختمان اتم و شكافت هسته آن

در سال 1913، دانشمندي دانماركي به نام نيلزبور، مدلي براي ساختمان اتم پيشنهاد نمود كه به علت سادگي آن، امروزه نيز براي شرح ساختمان اتم به زبان ساده به كار مي رود.

بر اساس اين مدل، هر اتم از يك هسته و الكترونهايي تشكيل مي شود كه در اطراف هسته و به دور آن، در گردش مي باشند. هسته تنها  فضاي اتم را اشغال مي كند، هرچند كه اكثريت وزن اتم در همين هسته مي باشد. در داخل هسته، پروتونها و نوترونها جاي دارند. بار الكتريكي پروتون مثبت است و نوترونها فاقد بار الكتريكي مي باشند. وزن پروتونها و نوترونها تقريباً برابر است. الكترون داراي بار منفي است و تنها  پروتون وزن دارد. از آنجا كه در هر اتم، تعداد الكترونها و پروتونها با يكديگر برابر است، همديگر را از نظر بار الكتريكي خنثي نموده و بنابراين بار الكتريكي هر اتم خنثي است.

در نگاه نخست به نظر مي رسد كه پروتونها كه داراي بار مثبت مي باشند، بايد به علت دافعه ناشي از يكسان بودن بارهاي خود، يكديگر را دفع كنند و هسته متلاشي شود، ولي به علت وجود نوترونها در هسته، پروتونها دركنار يكديگر باقي مي مانند و در حقيقت، نوترونها به عنوان سيمان در هسته اتم عمل مي كنند. با اين حال، به تدريج كه تعداد پروتونها افزايش مي يابد، دافعه بين آنها نيز زيادتر مي شود و در كنار هم باقي ماندن پروتونها مشكل تر مي گردد. اورانيوم چنين حالتي دارد. اتم اورانيوم به دو صورت در طبيعت موجود است و از اين روي اصطلاحاً گفته مي شود كه داراي دو ايزوتوپ مي باشد. يكي از ايزوتوپهاي اورانيوم، 146 نوترون دارد. اين ايزوتوپ ديگر اورانيوم، 3 پروتون كمتر دارد و اورانيوم – 235 نام دارد. اين ايزوتوپ تنها 7/0% از اورانيوم طبيعي را تشكيل مي دهد و بقيه اورانيوم طبيعي، اورانيوم – 238 است. علت محدوديت اورانيوم – 235 در طبيعت، ناپايداري هسته اين ايزوتوپ مي باشد.

سنگ معدن اورانيوم از معادن سطحي و يا زيرزميني استخراج مي شود. ايالات متحده امريكا، افريقاي جنوبي، شوروي سابق و استراليا داراي معادن غني اورانيوم مي باشند. پس از استخراج، سنگ معدن اورانيوم در آسيابهاي مخصوصي خرد مي شود و به صورت ماسه در مي آيد. سپس، سنگ معدن خرد شده را در حلالهاي شيميايي مخصوصي حل مي كنند و اكسيد اورانيوم به دست مي آورند. اين تركيب كه اصطلاحاً كيك زرد ناميده مي شود، 85% اورانيوم دارد. علاوه بر كيك زرد، ماسه اضافي نيز باقي مي ماند كه سمي و حاوي مواد راديو اكتيو است. از يك معدن اورانيوم، هر ساله بطور متوسط 1000 تن اورانيوم به دست مي آيد كه اين خود مستلزم استخراج 250.000 تن سنگ معدن اورانيوم مي باشد. سپس از اورانيوم به دست آمده كه 3/99% آن را اورانيوم – 238 تشكيل مي دهد، اورانيوم – 235 را كه در ساختن سلاح اتمي به كار مي رود، جدا مي كنند. اين عمل، تغليظ اورانيوم ناميده مي شود.

همان طور كه گفته شد، اورانيوم – 235 نسبت به اورانيوم – 238 ناپايدار تر است. اگر يك نوترون آزاد به هسته اتم اورانيوم – 235 برخورد كند، اورانيوم – 236 به وجود مي آيد. اين اورانيوم بسيار ناپايدار است و به سرعت شكسته مي شود.

اين فرايند شكافت هسته (فيسيون) ناميده مي شود و در نتيجه آن، انرژي بسيار عظيمي آزاد مي شود كه اصطلاحاً انرژي هسته اي ناميده مي شود. در نتيجه شكافت هسته اورانيوم، دو مادة ديگر به وجود مي آيد، يكي با 38 پروتون و 52 نوترون كه “استرونتيم” ناميده مي شود و 3 نوترون آزاد نيز توليد مي گردد.

مبحث دوم – ساختمان سلاحهاي هسته اي و انواع آن

تا پيش از ارائه فرضيه اينشتين، تنها 5 نوع عمدة انرژي براي بشر شناخته شده بود كه عبارت بودند از: انرژي مكانيكي، انرژي گرمايي، انرژي نوري، انرژي الكتريكي و انرژي شيميايي. تا اين هنگام بشر دريافته بود كه انرژي موجود از بين نمي رود و نمي توان انرژي جديدي را نيز به وجود آورد، بلكه انرژي شيميايي موجود در اين ماده به انرژي گرمايي و نوري تبديل مي شود و يا در لامپ، انرژي الكتريكي به انرژي نوري و گرمايي مبدل مي گردد.

اينشتين با ارائه فرضيه خود، راه را براي كشف انرژي ششم گشود: انرژي هسته اي. او معتقد بود كه بين ماده و انرژي در جهان تعادلي وجود دارد، انرژي و ماده قابل تبديل به يكديگر هستند و هيچ كدام در جهان از بين نمي روند. اگر از كل مواد، مقداري ماده كم شود به انرژي تبديل مي گردد و همين امر در خصوص عكس آن نيز صادق است. وي همچنين معتقد بود كه مقدار بسيار كمي ماده مي تواند انرژي بسيار عظيمي توليد نمايد. اين فرضيه، مورد انتقاد بسياري از دانشمندان واقع شد و حتي گروهي نيز كه آن را پذيرفتند، اثبات عملي آن را غير ممكن مي دانستند. دانشمندان و محققان بسياري انرژي و توان خود را صرف اثبات و يا رد اين فرضيه نمودند و سرانجام، فيزيكداني ايتاليايي به نام انريكو فرمي، دستگاهي ساخت و به كمك آن، فرضيه اينشتين را اثبات نمود. اين دستگاه “راكتور هسته اي” نام دارد.

مبحث سوم: انواع سلاح هاي هسته اي

گفتار اول: شكافت هسته اي و اولين نسل از سلاحهاي هسته اي

اگر اورانيوم – 235 به مقدار كافي در اختيار باشد و در يكي از هسته ها شكافت رخ دهد، نوترون حاصله به هسته ديگري برخورد مي كند و باعث ايجاد شكافت در آن هسته مي گردد و مجدداً نوترون حاصله به هسته ديگري برخورد مي كند و اين چرخه همچنان ادامه مي يابد. به اين زنجيره اصطلاحاً “عكس العمل زنجيره اي” گفته مي شود. واكنش در هر هسته اتم تنها  ثانيه طول مي كشد. در 16 ژوئن 1945 در صحرايي در نيومكزيكو ، اولين انفجار هسته اي با رمز “تري نيتي” انجام شد و سه هفته بعد، اولين بمب اتمي ساخته شده از اورانيوم – 235، هيروشيما را با خاك يكسان كرد. قدرت اين بمب معادل 13 كيلوتن تي.ان.تي بود و به اين ترتيب، اولين نسل از سلاحهاي هسته اي به وجود آمد كه به “سلاح اتمي” معروف شد.

اورانيوم – 235 تنها ماده اي نيست كه از آن در ساخت سلاح اتمي استفاده مي شود. اگر نوتروني به هسته اورانيوم – 238 برخورد كند، هسته اي با يك نوترون اضافي تشكيل مي شود و اين هسته از خود، اشعه بتا صادر مي كند و با اين عمل، تبديل به پلوتونيم – 239 مي شود. حال اگر نوتروني به پلوتونيم – 239 برخورد كند، زنجيره واكنشهايي همانند آنچه در اورانيوم – 235 رخ داد، به وقوع مي پيوندد كه منجر به انفجار هسته اي مي شود. در روز 9 اوت 1945، بمب اتمي ساخته شده از پلوتونيم – 239 بر روي ناگازاكي پرتاب شد. كه قدرتي تقريباً معادل 22 كيلو تن تي.ان.تي داشت. قدرت سلاحهاي هسته اي نسل اول، معمولاً بين 10 تا 100 كيلوتن تي.ان.تي. مي باشد. ولي شكافت هسته تنها شيوه اي نيست كه از آن براي آزاد كردن انرژي هسته اي استفاده مي شود. دانشمندان با كوشش بسيار شيوه ديگري را نيز ابداع نمودند: جوش هسته اي.

گفتار دوم: جوش هسته اي و دومين نسل از سلاحهاي هسته اي

در جوش هسته اي، دو هسته از عناصر سبك با يكديگر برخورد مي كنند و هسته عنصر سنگين تري را به وجود مي آورند. در نتيجه اين فرايند، مقدار زيادي انرژي، اشعه گاما، نوترون و يا پروتون اضافي به دست مي آيد. اين پديده در درون خورشيد رخ مي دهد، بدين صورت كه به علت گرماي بسيار زياد، اتمهاي هيدروژن با سرعت بسيار زيادي حركت كرده و با يكديگر برخورد مي كنند و از اين برخورد، هليم و مقدار عظيمي انرژي به دست مي آيد. اين همان انرژي و گرمايي است كه ما از خورشيد به دست مي آوريم.

براي ساخت بمبي كه براساس جوش هسته اي عمل نمايد، دانشمندان به گرماي بسيار زيادي احتياج دارند كه باعث ايجاد سرعت زياد در هيدروژنها و برخورد آنها به يكديگر شود. براي رسيدن به چنين گرمايي، دانشمندان به بمب اتمي متوسل شدند. براي اين كار، بمب اتمي را با موادي كه حاوي هيدروژن سنگين است، مي پوشانند. پس از وقوع انفجار در بمب اتمي (براساس شكافت هسته)، گرماي زيادي ايجاد مي شود و گرماي حاصل، باعث حركت سريع هيدروژنهاي سنگين و برخورد آنها به يكديگر مي شود و از برخورد هر دو هسته اتم هيدروژن، يك هسته هليم، نوترون، اشعه گاما و انرژي عظيمي آزاد مي شود و اين زنجيره تا تبديل شدن تمام هيدروژنهاي سنگين به هليم، ادامه مي يابد. در نوع كاملتر اين بمب، بمب اتمي با هيدروژن معمولي احاطه مي شود و خود اين هيدروژن ها در اورانيوم احاطه شده اند. با انفجار هسته اي بر اساس شكافت هسته اي، گرما و نوترون آزاد مي شود. نوترونهاي حاصله به اورانيوم لايه خارجي برخورد مي كنند و باعث انفجار هسته اي ديگري بر اساس شكافت هسته در اورانيوم لايه خارجي مي شوند و به اين ترتيب بر ميزان گرما افزوده مي شود. هيدروژنهاي موجود بين دو لايه، در اثر شدن گرماي حاصله به يكديگر برخورد مي كنند و انرژي بسيار عظيمي حاصل مي شود.

مشهور اين است كه آمريكايي ها اولين بمب هيدروژني را ساختند، ولي بايد گفت كه انفجار 1 نوامبر 1952 در جزاير مارشال، انفجار تجهيزاتي بود به وزن تقريبي 60 تن. بنابراين هرچند كه اولين انفجار فيسيوني – فوسيوني متعلق به آمريكا است، ولي اولين بمب ساخته شده بر اين اساس در 12 اوت 1953 توسط روسها آزمايش شد. اين بمب كه بمب حرارتي – هسته اي يا به عبارت معروف تر بمب هيدروژني ناميده مي شود، دومين نسل از سلاحهاي هسته اي را به وجود آورد. ايالات متحده امريكا اولين بمب حرارتي – هسته اي خود را در 1 مارس 1954 در جزاير بي‌كيني آزمايش كرد. متخصصين امريكايي انفجاري با قدرت 7 ميليون تن تي.ان.تي را پيش‌بيني مي‌كردند، ولي عملاً انفجاري با قدرت 15 ميليون تن تي.ان.تي. (15 مگاتن) رخ داد.

تا پيش از سال 1945، پرقدرت ترين بمب تنها 20 تن تي.ان.تي. قدرت داشت. بمب اتمي كه در سال 1945 در ناكازاكي منفجر شد، تقريباً 22.000 تن (22 كيلوتن) تي.ان.تي. قدرت داشت و بمب هيدروژني سال 1954 تقريباً 15 مگاتن (15 ميليون تن) تي.ان.تي قدرت داشت. پرقدرت ترين بمب هيدروژني كه ساخته شده، 58 مگاتن تي.ان.تي. قدرت دارد، ولي معمولاً اين سلاحها را به گونه اي طراحي مي كنند كه بين 3/0 تا 1 مگاتن تي.ان.تي. قدرت داشته باشد. بنابراين مي توان ديد همانگونه كه ساخت بمب اتمي تحولي عظيم نسبت به بمب هاي قبلي محسوب مي شد و 1000 بار از آنها قدرتمند تر بود، بمب هيدروژني نيز تحولي عظيم نسبت به بمب اتمي محسوب مي گردد، چرا كه بيش از 1000 بار از بمب اتمي قدرتمند تر مي باشد. با اين حال، بايد به علت خصوصيات مشترك اين دو بمب، قدرت فوق العاده آنها نسبت به سلاحهاي متعارف و توليد اشعه هاي راديواكتيو در هر دو، آنها را از سلاحهاي متعارف جدا نماييم و هر دو را در دسته سلاحهاي غير متعارف جاي دهيم.

كميسيون انرژي اتمي ايالات متحده امريكا در تفكيك بين سلاحهاي متعارف و هسته اي اظهار داشته است:

“بمب هسته اي سلاحي جديد با قدرت تخريبي بسيار زياد است. اين بمب از آنجا كه قدرت انفجاري اش نتيجه آزادسازي مقادير عظيمي انرژي در مكاني نسبتاً كوچك مي باشد، مشابه سلاحهاي متعارف است ولي از 3 جهت با ساير بمبها تفاوت دارد. نخست آنكه، ميزان انرژي آزاد شده توسط سلاح هسته اي، هزاربار و يا بيشتر، قدرتمند تر از نيرومندترين بمبهاي حاوي تي.ان.تي. مي باشد. دوم آنكه انفجار بمب همراه با توليد اشعه هاي قدرتمند نامرئي، حرارت و نور زياد است و سوم اينكه موادي كه پس از انفجار باقي مي مانند، راديواكتيو هستند كه آثار مضري در ارگانيسم زنده برجاي مي گذارد… پيش از كشف اينكه چطور از انرژي اتمي مي توان براي مقاصد تخريبي استفاده نمود، ماده انفجاري در بمبهاي كه اكنون بمبهاي متعارف محسوب مي شوند، اكثراً تي.ان.تي. (تري نيتروتولوئن) يا يك ماده شيميايي مشابه بود. اين مواد منفجره در طبيعت بي ثبات هستند و انفجار آنها به آزادسازي مقداري انرژي كه بيشتر گرمايي است، منجر مي شود. از انفجار سلاحهاي متعارف، نيتروژن، اكسيد كربن و بخار آب پديد مي آيد … بنابراين موادي كه از انفجار به دست مي آيند، خطري براي بشر ندارند، مگر منواكسيد كربن كه آن هم در گازهاي ناشي از استفاده از اتومبيل و هواپيما وجود دارد…

ولي كوشش دانشمندان به همين جا ختم نشد و با ادامه كار بر روي سلاحهاي هسته اي، سرانجام شومين نسل اين سلاحها نيز پاي به ميدان گذارد.

گفتار سوم: بمب نوتروني: سومين نسل سلاحهاي هسته اي

سومين نسل از سلاحهاي هسته اي، از نظر نحوة عملكرد در يكي از دو دسته سلاح هسته اي پيشين و به خصوص بمب حرارتي – هسته اي جاي مي گيرد، با اين تفاوت كه در نسل سوم، هدف توليد انرژي عظيم تر نيست، بلكه برعكس قدرت اين دسته از سلاحها تقريباً معادل 1 كيلوتن تي.ان.تي. مي باشد. در مقابل، ميزان پرتوهاي راديواكتيو و به ويژه نوترون و اشعه گاماي حاصله در سطح بسيار بالاتري از دو نسل قبلي است. بدين ترتيب، اين سلاح بدون آنكه خرابي عظيمي به بار آورد، باعث مرگ انسانها مي شود و تجهيزات و تاُسيسات دشمن را در اختيار نيروهاي طرف مقابل قرار مي دهد.

هدف اوليه از ساخت نسل سوم سلاحهاي هسته اي، افزايش كارايي نيروهاي ناتو در دفع تهاجم احتمالي واحد هاي تانك و زره پوش نيروهاي پيمان ورشو بود. پرتوهاي راديو‌اكتيو حاصله از انفجار بمب نوتروني به تانك و زره پوش آسيبي نمي رساند، بلكه تنها باعث مرگ و يا از كار افتادگي سرنشينان آنها مي گردد.

گفتار چهارم: نسل جديد سلاح هاي هسته اي و استراتژي امنيت ملي آمريكا

ايالات متحده آمريكا در حال طراحي نسل جديدي از تسليحات هسته اي است كه از قدرت تخريبي كمتر از 5 كيلو تن برخوردار هستند. اين نوع سلاح قادر است قبل از انفجار به زير زمين برود و انبارها و زرداخانه هايي را كه در زيرزمين قرار دارد، منهدم كنند. ر صورت تحقق اين برنامه، احتمال آن وجود دارد كه دولت آمريكا اين نسل از تسليحات هسته اي را جايگزين نسل سابق آن كه توانايي ايجاد 15 كيلو تن داشتند، كند.

نظاميان آمريكا معتقدند هدف از توليد اين نسل از بمب هاي هسته اي كه به آنان بمب هسته اي كوچك (mininuke) گفته مي شود، ايجاد بازدارندگي در مقابل دولتهايي است كه منافع اين كشور را تهديد مي كنند و آمريكاييان در ادبيات سياسي خود از آنان تحت عنوان دولت هاي سركش نام مي برند. اگر چه مقامات پنتاگون در ابتدا اعلام كردند ساخت اين نوع از سلاح يك برنامه بلند مدت است، اما اقدامات روزهاي اخير در حوزه تسليحات هسته اي نشان از عملي شدن اين اقدام دارد. در كنار اين نوع سلاح، پنتاگون در صدد توسعه بمب نوتروني است. اين بمب قادر است تا موجودات زنده را با ايجاد سطح بالايي از اشعه از بين ببرد، بدون آنكه هيچ گونه خرابي و ويراني بر جاي گذارد. هدف از توليد اين بمب، دستيابي به نقاط حساس يك نظام سياسي بدون تخريب آن است. بنابراين در طول يك سال اخير، آمريكا حداقل دو اقدام عمده را در سطح امنيت بين المللي انجام داده است:

  • نقض فصل هفتم منشور ملل متحد در باب منع كاربرد زور در روابط بين الملل، مگر با مجوز شوراي امنيت سازمان ملل متحد

2- نقض تدريجي تعهدات بين المللي در باب منع گسترش و آزمايشهاي هسته اي.

در حال حاضر، آمريكا درصدد است تا با اختصاص بودجه 20 ميليارد دلاري در سال در بودجه دفاعي، توسعه و تكميل نسل جديد سلاحهاي هسته اي را در دستور كار خود قرار دهد. هدف از اين پروژه، تغيير شكل تسليحات هسته اي از سلاحهاي سنگين هسته اي به سلاحهاي كوچك و با كاربرد محدود است كه حتي موشكهاي كروز نيز قادر به پرتاب آن هستند. طي روزهاي گذشته، اجلاسي در ستاد فرماندهي استراتژيك هوايي در «نبراسكاي» آمريكا و در پشت درهاي بسته برگزار شد كه موضوع آن ساخت همين نسل جديد بمبهاي هسته اي بود. اين اقدام، در حقيقت، سرآغازي است بر تغيير در استراتژي هسته اي آمريكا كه از آن به عنوان تحول راديكال در سياست هسته اي نام برده مي‌شود. اگر چه از دوران رياست جمهوري «جورج بوش پدر» و با پايان جنگ سرد تحقيق و توليد سلاحهاي هسته اي متوقف شده بود، اما بوش پسر از سال گذشته مجدداً آن را به عنوان يك ضرورت در سياست دفاعي و امنيتي آمريكا و به عنوان بخشي از حمله پيش گيرانه عليه دولت هاي كه به توليد سلاح هاي كشتار جمعي مشغولند، به فعاليت در آورد. آنچه بوش پسر در استراتژي امنيتي خود دنبال مي كند، استفاده از تمامي گزينه هاي براي مقابله با تهديدات امنيت ملي است. اين امر متناقض استراتژي ضربه دوم پيگيري ضربه اول در استراتژي امنيت ملي آمريكا است. در اين استراتژي جديد، هدف بهينه سازي دقت، انعطاف پذيري عملياتي و كنترل و هدايت است تا نيروهاي آمريكا بتوانند در وارد آوردن ضربه اول در قالب حمله پيشگيرانه و يا در مداخلات خود موفق عمل كنند. بسياري از نظريه پردازان آمريكايي معتقدند آمريكا بايد حوزه بازدارندگي اصلي خود را از روسيه به تمامي جهان گسترش دهد.

در عين حال، امريكا از اين نيروي هسته اي براي مقابله با خطر سلاح هاي شيميايي و ميكروبي عليه اين كشور، نيروهاي نظامي متحدان و متحدان كليدي استفاده مي كنند. طرفداري در استفاده از سلاح هاي هسته اي به عنوان پاسخ متقابل، به اين معناست كه سلاحهاي شيميايي و ميكروبي در زمره سلاحهاي كشتار جمعي قرار دارند و هر گونه استفاده از اين سلاحها نيازمند پاسخي سخت است. پاسخ متعارف به سلاحهاي شيميايي و ميكروبي نمي تواند دشمنان را از ادامه حمله توسط اين سلاحها بازدارد. در عين حال، ممكن است باعث تشويق آنان در استفاده بيشتر از اين سلاح ها نيز بشود. ميراث جنگ خليج فارس، ضرورت وجود سلاح هاي هسته اي بعنوان عامل بازدارنده تسليحات شيميايي و ميكروبي بود. بحث در خصوص اين مساله هم چنان ادامه دارد. سوالي كه در اين بين مطرح است، آنكه چه سطحي از حمله شيميايي و ميكروبي نيازمند پاسخ هسته اي است و اين سلاحها چه اهدافي را بايد مورد حمله قرار دهند. سوال مهم تري كه در اين باب بدون پاسخ باقي مانده و باعث نگراني بسياري از كشورهاست تعريف از تهديد و خطري است كه باعث مي شود آمريكا دست به اقدام پيش گيرانه در قالب حمله با بمب هسته اي كوچك بزند. چنين روندي باعث مي شود تا تمامي كشورهاي جهان در معرض خطر هسته اي قرار داشته باشند. اين خطر در درجه اول كشورهايي را تهديد مي كند كه اتهام تلاش براي دستيابي به سلاح هسته اي يا انواع ديگر سلاحهاي كشتار جمعي به آنان زده مي شود. اما مسلماً روند يك جانبه گرايي آمريكا به تدريج ديگر كشورها را در بر خواهد گرفت و راه را براي محقق ساختن هژموني نظامي آمريكا باز خواهد كرد.

فصل دوم – اثرات سلاحهاي هسته اي

آنچه كه باعث متمايز شدن سلاحهاي هسته اي از سلاحهاي متعارف مي گردد، نه تنها طرز كار آنها و توليد تشعشعات راديواكتيو، بلكه همچنين تاُثيراتي است كه اين سلاح بر روي بشر و كل محيط زيست بر جاي مي نهد. از آنجا كه براي نخستين بار اين سلاح در ژاپن مورد استفاده قرار گرفت، ابتدا به بررسي آثار آن در اين كشور مي پردازيم، سپس با مطالعه آثار ناشي از آزمايش بمب هيدروژني، آثار احتمالي كاربرد اين نوع سلاحها را بر كره زمين در صورت وقوع جنگ جهاني سوم مطالعه خواهيم نمود.

مبحث اول: هيروشيما و ناگازاكي و ويراني دو شهر

در روز 6 اوت 1945، يك فروند هواپيماي بي – 29 امريكا كه در سي هزار پايي (نه هزار متري) از سطح زمين پرواز مي كرد، اولين بمب اتمي را بر روي هيروشيما پرتاب كرد. سه روز بعد، يك فروند ديگر از همين نوع هواپيما، با پرواز در همين ارتفاع، دومين بمب را بر روي ناگازاكي پرتاب نمود.

بمب پرتاب شده بر فراز هيروشيما، در ارتفاع 1800 متري از سطح زمين منفجر شد. اين بمب كه قدرتي برابر با بيست هزار تن تي.ان.تي. داشت، بر فراز مركز هيروشيما كه اكثر ساختمانهاي آن چوبي بود، منفجر شد. در اثر اين انفجار، تا شعاع سه هزار متري تمام ساختمانهاي مسكوني، تجاري، صنعتي و نظامي نابود شد و تا شعاع پنج هزار متري كه برابر با كل وسعت شهر در آن زمان بود، 60 هزار ساختمان از مجموع 90 هزار ساختمان، با خاك يكسان گرديد. آمار تلفات بنابر منابع غير رسمي، شصت و سه هزار تا دويست و چهل هزار نفر كشته مي باشد، ولي بنابر آمار دولت ژاپن، تعداد كشته شدگان در هيروشيما تقريباً صد و چهل هزار نفر و در ناگازاكي هفتاد و چهار هزار نفر مي باشد. در آن هنگام، هيروشيما سيصد و پنجاه هزار نفر و ناگازاكي دويست و چهل هزار نفر جمعيت داشت. علت كمتر بودن تعداد كشته شدگان در ناگازاكي اين است كه بمب نه در مركز، بلكه در حومه شهر منفجر شد.

آنچه باعث تمايز هيروشيما و ناگازاكي از ساير شهر هاي بمباران شده در طول تاريخ مخاصمات مسلحانه مي شود، تعداد كشته شدگان اين دو شهر نيست، زيرا كه در بمباران توكيو و ساير شهر هاي ژاپن و همچنين بمباران در زدن و نورمبرگ در آلمان و يا موشك باران كاونتري در بريتانيا در جريان جنگ دوم جهاني نيز تعداد بسيار زيادي از جمعيت غير نظامي كشته شدند. علت تمايز، نحوه مرگ فجيع و صدمات و ضايعات بعدي آن مي باشد. اين صدمات و ضايعات را نه از روي آمار بلكه با مطالعه شرح واقعه از زبان بازماندگان اين فاجعه مي توان دريافت. براي مثال، يكي از آوارگان و بازماندگان اين فاجعه، مشاهدات آن روز صبح خود را اين گونه نقل مي كند:

“من دختر دو ساله خود را در آغوش گرفتم … در همين لحظه، خانه فرو ريخت و ما در زير آوار مانديم. كوششهاي اوليه من براي نجات، تنها باعث فرو ريختن بيشتر آوار بر روي ما شد، ولي سرانجام موفق شدم كه خود و بچه ام را نجات دهم و با احتياط بسيار، از زير آوار بيرون آمديم. در اين لحظه از تعجب خشكم زد. به نظر مي رسيد كه تمامي ساختمانهاي شهر با خاك يكسان شده اند و هيچ سطح عمودي باقي نمانده است. كوه “ابا” كه پيشتر نمي توانستم از خانه خود آن را مشاهد كنم، اينك در برابر ديدگانم قرار داشت. از ميان گرد و غبار و دود، افرادي را ديدم كه به سوي ما مي آيندو جاده و خيابان زير آوار پنهان شده بود و مردم از ميان خرابه ها، پيش مي رفتند. برخي كاملاً برهنه بودند و دسته اي ديگر تنها شلواري به پا داشتند. تنها تعداد بسيار محدودي توانسته بودند چيزي با خود بيرون آورند. آنگاه تصور كردم كه برخي از مردم تكه پارچه هايي به دور خود پيچيده اند، ولي بعد متوجه شدم آنچه را كه تكه پارچه اي تصور كرده بودم، پوست بدنشان بوده كه كنده و آويزان شده و گوشت بدنشان مشخص بود… سپس باران شروع به باريدن كرد و قطره هاي باران بر بدن بدون پوست مردم مي نشست و اينان كه از شدت درد ديوانه شده بودند، در جستجوي سرپناه به زير هر گياهي كه مي يافتند، مي خزيدند. ناگهان، متوجه چيز عجيبي شدم. آب باران تيره، درشت و مانند روغن چسبناك بود و به مو و پوست بدن من  مي چسبيد …”

و شاهدي ديگر، خاطرات خود را اين گونه بازگو كرده است:

“منظره وحشتناكي بود. صدها فرد مجروح كه مي كوشيدند به تپه ها فرار كنند، از كنار خانة ما گذشتند. تماشاي آنها غير قابل تحمل بود. صورتها و دستهاي آنان سوخته و متورم شده بود و قسمتهاي زيادي از پوست آنها كنده شده و مانند لباسهاي پارة مترسكها آويزان بود. آنها همچون دسته اي از مورچگان حركت مي كردند. در تمام طول شب از جلوي خانة ما گذشتند، اما صبح روز بعد تقريباً از حركت ايستاده بودند. آنها بقدري زياد بود كه نمي شد بدون پا گذاشتن بر روي آنها، عبور كرد … براي آنها صورتي باقي نمانده بود. چشمان، دماغها و دهان آنها كاملاً سوخته بود و به نظر مي‌رسيد كه گوشهاي آنها نيز ذوب شده است.

مقادير بسيار زياد تشعشعات راديواكتيو چنان تأثير مخربي بر سلولها برجاي مي گذارد كه درمان آن را غيرممكن مي سازد. در مورد مقادير كم تشعشعات، اثرات جانبي گاه پس از سالها آشكار مي شود و در مواردي حتي نمي توان منشاُ بيماري را تشعشعات راديواكتيو دانست. اين تشعشعات به دو صورت بر بدن تاُثير مي گذارند:

الف) تاثير جسمي: نشانه هاي اين تاثير به صورت بيماري ارگانيسمي كه تحت تاثير تشعشع بوده، اشكار مي شود؛

ب) تأثير ژنتيكي: در اين حالت تشعشعات بر روي ژنها اثر مي گذارند و آثار آن در نسلهاي بعد ظاهر مي شود.

يكي از مخرب ترين اشعه هاي راديواكتيو، اشعه گاما مي باشد. اين اشعه به راحتي از پوست بدن انسان عبور مي كند و سوختگي يا صدمه آشكاري را فوراً ايجاد نمي كند. با اين حال پس از گذشت 24 ساعت، فردي كه در معرض اشعه گاما قرار گرفته است، دچار تهوع و تب مي شود. موي فرد از هفته اول شروع به ريزش مي كند و سپس نوبت به اسهال خوني مي رسد كه اغلب از هفته دوم مشاهده مي شود. به تدريج در سراسر بدن جوشهاي ارغواني و عوارض كم خوني ظاهر مي شود. اشعه گاما تاُثير مخربي بر سلولهاي موجود در مغز استخوان مي گذارد كه توليد كنندگان انواع سلولهاي خوني (گلبول قرمز، گلبول سفيد و پلاكت) مي باشند و در موارد تشعشع  زياد، سلولهاي موجود در مغز استخوان را بطور كامل نابود مي كند. با كاهش تعداد گلبولهاي سفيد كه مدافع بدن در برابر بيماريها محسوب مي شود، فرد را در برابر بيماريهاي عفوني مستعد مي سازد و اين عفونت اغلب به غانقارياي لب، زبان و گاه گلو منجر مي شود و سرانجام، فرد بيمار بر اثر كم خوني، خونريزي داخلي و عفونت مي ميرد. در هيروشيما، اين مرگ و مير از يك هفته پس از انفجار بمب اتمي آغاز شد، در هفته سوم به اوج خود رسيد و تقريباً در هفته هشتم از بين رفت. به نظر مي رسد كه تقريباً هر فردي كه در فاصله 800 متري از مركز انفجار قرار داشته، به اين ترتيب از پاي در آمده است. اين رقم در مقايسه با سلاحهاي هسته اي امروزي بسيار ناچيز است، چرا كه انفجار يك بمب يك مگاتني باعث آلودگي مرگبار انسانها، گياهان و حيوانات در مساحتي بيش از 36000 هكتار مي گردد.

اشعه گاما همچنين تاُثير مخربي بر زنان حامله داشت. تا 2000 متري از مركز انفجار، زنان حامله اي كه زنده ماندند، با سقط جنين يا تولد زودتر از موعد بچه كه به مرگش منجر مي شد، روبرو شدند. زنان حامله اي كه در لحظه انفجار بمب در فاصله 2000 تا 3200 متري از مركز انفجار قرار داشتند، تنها در  موارد بچه هاي سالم به دنيا مي آوردند، تا 2 ماه پس از وقوع انفجار، ميزان سقط جنين و تولد زودرس، 5 برابر زمان عادي بود و تقريباً اين زايمانها،  كل زايمانها را تشكيل مي داد. نوزادان زودرس حتي اگر هم زنده مي ماندند، دچار عقب ماندگي ذهني شده بودند. اين امر بيشتر در مورد نوزادان مادراني ديده مي شود كه در هنگام وقوع انفجار هسته اي، كمتر از 4 ماه از دوره حاملگي آنها مي گذشت و علت آن نيز تاثير تشعشعات راديواكتيو بر مناطق حساس مغز و اعصاب جنين بود. مردان و زنان بسياري نيز كه تحت تاُثير اشعه گاما قرار گرفتن، عقيم شدند.

با اين حال، ابعاد فاجعه به همين جا ختم نمي شود. از سال 1948 بيماري لوكميا به شدت در هيروشيما و ناگازاكي افزايش يافت و در سالهاي 1950 تا 1952 به اوج خود رسيد. بيشترين موارد اين بيماري در بين افرادي مشاهده مي شود كه حداكثر تا فاصله 2000 متري از مركز انفجار قرار داشتند. براي افرادي كه در 1000 متري از مركز انفجار بودند، احتمال وقوع اين بيماري 10 تا 15 برابر موارد عادي بود. از سال 1952 موارد ابتلا به اين بيماري كاهش يافته، ولي باز هم نسبت به ساير شهر هاي ژاپن درصد بالايي را تشكيل مي دهد. علائم اين بيماري شباهت بسياري به علائم بيماري ناشي از تابش تشعشعات راديواكتيو دارد و عبارت است از: ظهور جوشهاي ارغواني در سطح بدن، نارسايي خوني، تب، ضعف تدريجي و مرگ.

هيروشيما و ناگازاكي شاهد بروز سرطانهاي گوناگون در افرادي شد كه در معرض تشعشعات سلاحهاي هسته اي قرار گرفته بودند. سرطانهايي همچون سرطان معده، تيروئيد، شش و غيره.

نگراني و مشكلات اين افراد، به همين جا ختم نمي شود. افرادي كه در هنگام انفجار بمب اتمي در هيروشيما و ناگازاكي بودند، تا پاين عمر در ترس از ابتلاء به بيماريهاي ناشي از تشعشعات راديواكتيو و مرگ تدريجي باقي ماندند و بسياري نيز پس از مطلع شدن از ابتلا به سرطان، دست به خودكشي زدند. يكي ديگر از نگرانيهاي اين افراد، داشتن فرزندان عقب افتاده و معلول بود. علت آن نيز تاُثير تشعشعات راديواكتيو بر ژنهاي پدر و مادر و ايجاد ژنهاي نا سالم است و اگر اين ژنهاي ناسالم به فرزندان منتقل شود، احتمال بروز عقب ماندگي ذهني و معلوليت بسيار زياد خواهد بود. آمار ازدواج و داشتن فرزند در بين كساني كه تحت تاُثير بمب اتمي قرار گرفته اند، بيش از افراد عادي است و به نظر مي رسد كه دليل آن، تمايل زياد به داشتن بازمانده و جاودانگي سمبليك مي باشد.

رژيم هاي كنترل تسليحات كشتار جمعي و تكامل آن در نظام بين المللي

تكامل يكي از ويژگي هاي ذاتي پديده هاي اجتماعي است. تكامل اگر مبتني بر طراحي خاص باشد، در اين صورت بسياري از نكات مهم آينده را مي‎توان از قبل پيش بيني كرد در واقع، مي‎توان نظام بين المللي را نيز با توجه به نظريه سيستم ها و مهندسي اجتماعي مورد تجزيه و تحليل قرار داد.

رژيم هاي بين المللي سلاح هاي كشتار جمعي جزئي از عناصر تشكيل دهنده نظام بين المللي هستند كه در قالب قراردادهاي مربوطه رشد و نمو پيدا كرده اند. به طور كلي در طول قرن بيستم قواعد مربوط به محدود سازي و منع سلاح هاي كشتار جمعي به مثابه بخشي از كاركرد واحدهاي نظام بين المللي رشد قابل ملاحظه اي كرده اند با اين وجود، روند طراحي و تكامل اين قواعد در نظام حقوق بين المللي و نحوه تعامل بين آنها به روشني مورد بررسي قرار نگرفته است و از اين نظر خلاء ادبيات موجود بررسي بيشتر اين مسأله را ضروري مي نمايد.

در اين ابتدا راه ها و شيوه هاي تكامل قواعد مربوط به رژيم هاي بين المللي سلاح هاي كشتار جمعي را مطالعه كرده و سپس روند لازم الاجرا شدن قواعد مزبور را مورد بحث قرار مي‎دهيم. مشكل تفسير و اجرا در قراردادهاي خلع سلاح و كنترل تسليحات كه از يك سو به رشد و تقويت قواعد مزبور كمك زيادي كرده و از سوي ديگر با عدم توافق ميان كشورها به عنوان يك مانع ظاهر شده اند، موضوع ديگر حاضر خواهد بود و در نهايت به منبع مهم ديگري در حقوق بين الملل يعني نقش عرف در تدوين و توسعه اين قراردادها مي‎پردازيم.

ب) ابزارهاي تكامل قراردادهاي خلع سلاح و كنترل تسليحات

تكامل قراردادها يكي از زمينه هاي كلي تحولات مسالمت آميز در روابط بين الملل مي‎باشد. در اين چارچوب، سياست بين الملل وضعيت پويايي دارد. در حالي كه حقوق بين الملل به خصوص حقوق معاهدات با توجه به قصد ايجاد ثبات در نظام بين الملل از حالت ايستايي برخوردار است. در نتيجه قرارداد به مثابه آخرين مرحله تكامل اراده سياسي دولت هاست و به ظاهر با تكامل به معني تغيير و تحول مغايرت دارد. در صورتي كه قراردادها به جاي حمايت از منافع اعضا در مقابل آن مانع ايجاد كنند، كشورها به سوي راه هاي ضمني تكامل قراردادها تمايل پيدا مي‌كنند.

يكي از معمول ترين موارد، تكامل ضمني تفسير براساس درك و فهم اعضا از مفاد قرارداد و به قصد تأمين منافع است. در مواردي نيز كه مانع ناشي از قرارداد به حدي فراگير باشد كه منابع بسياري از كشورها را تحت تأثير قرار دهد. شيوه هاي آشكار تغيير و تكامل اتخاذ مي‎شوند.

البته هر سازوكاري بايد راه هايي براي نوآوري ها و تحولات مسالمت آميز پيش بيني نمايد، اين امر به خصوص در نظام هاي حقوقي داخلي صدق پيدا مي‌كند و تغيير و تكامل قوانين با مسالمت و تفاهم بيشتري همراه است. در حقوق بين الملل، تغيير و تحول از طريق بازنگري و يا اصلاح مفاد قراردادها هر چند به صورت محدود و مشروط پيش بيني شده است.

قراردادهاي كنترل تسليحات كه در حقيقت با تولد قراردادهاي بين المللي مربوط به سلاح هاي كشتار جمعي به خصوص از دهه 1960 به بعد حائز اهميت فراواني شده اند، وضعيت خاصي در رابطه با شيوه هاي تغيير و تكامل خود دارند.

اين قراردادها هدف و قصد خاصي در محدود ساختن اختيار دولت ها در يكي از حوزه هاي بسيار حساس يعني نيروهاي نظامي دنبال مي‌كنند. اين قراردادها به آساني به دست نيامده اند و سال ها طول كشيده تا منافع متضاد كشورهاي گروه هاي مختلف به نوعي همسويي پيدا كنند، در نتيجه اين توافقات خيلي آسيب پذير بوده و هر تغيير ممكن است موجب بروز اختلافات شديدي ميان اعضا بشود. بنابراين، در بررسي روند تكامل قراردادهاي خلع سلاح بايد اين مساله را مدنظر قرار داد. شيوه هايي كه به طور صريح براي تغيير و اصلاح مفاد قراردادهاي خلع سلاح و كنترل تسليحات پيش بيني شده اند عبارتند از:

الف) كنفرانس هاي بازنگري كه براساس درخواست تعداد مشخصي از اعضا يا به طور ادواري برگزار مي‎شوند.

ب) اصلاحيه ها و يا شرط تعديل مفاد قراردادها كه طيف وسيعي شامل اصلاحات جزئي و بيان مجدد قواعد كلي تا مسائل كلي را دربرمي گيرند.

ج) تعهد به ادامه مذاكرات خواه در رابطه با موضوع اصلي قرارداد يا براي تأمين هدفي ديگري كه البته با موضوع قرارداد در ارتباط مي‎باشد.

  • كنفرانس هاي بازنگري

يكي از عناصر رايج در قراردادهاي خلع سلاح پيش بيني كنفرانس بازنگري است و اين يكي از راههاي صحيح تكامل قراردادها مي‎باشد. البته اينكه شيوه مزبور به طور كافي مؤثر باشد يا نه، مورد بحث است.

آن دسته از قراردادهاي بين المللي كه امضا و الحاق به آنها در سطح جهاني امكان‌پذير است، از نظر آئين بازنگري به دو گروه تقسيم مي‎شوند: قراردادهايي كه برگزاري اجلاس بازنگري مشروط به درخواست تعداد خاصي از دول عضو آن قراردادهاست و قراردادهايي كه كنفرانس هاي بازنگري را به صورت دوره اي پيش بيني كرده اند.

الف) بازنگري براساس درخواست: در اولين دوره توسعه قراردادهاي خلع سلاح و كنترل تسليحات يعني در اواخر دهه 1950 و در اوايل دهه 1960 بازنگري براساس درخواست اعضا بود. در آن سالها كه اختلافات شديدي بين دو قطب نظام بين المللي در مورد سلاح هاي هسته اي، سيستم هاي نظارت و تاييد و استقرار نيرو در خارج وجود داشت، بازنگري براساس درخواست اوليه معتدل ترين شيوه محسوب مي شد. پيمان آنتاركتيك از جمله اين موارد است و درخواست بازرسي در آن منحصر به كشورهاي خاصي است.

در بعضي موارد تركيبي از اصلاحيه و كنفرانس بازنگري پيش بيني شده است. بند يك ماده 2 قرارداد منع ناقص آزمايشات هسته اي اصلاحيه را حق هر عضوي مي داند و بررسي و پذيرش اصلاحيه منوط به درخواست يك سوم اعضا جهت برگزاري اجلاس بازنگري است.

ب) بازنگري هاي ادواري: دومين نسل قراردادهاي خلع سلاح و كنترل تسليحات در نيمه دوم دهه 1960 و بعد از آن منعقد شده اند كه به طور صريح برگزاري اجلاس هاي دوره اي بازنگري را مقرر مي دارند. هدف اين اجلاس ها اغلب بررسي عملكرد قرارداد جهت اطمينان از نيل به اهداف مندرج در ديباچه قراردادها و اجراي مقررات آنها مي‎باشد.

تصميم اعضا براي مذاكره مجدد در مورد قسمت هايي از قرارداد يا اصلاح آن در اغلب موارد نتيجه اين كنفرانس ها بوده است. تنها در مورد قرارداد اصول حاكم بر فعاليت هاي دولت ها در اكتشاف و استفاده از ماوراي جو شامل ماه و اجرام ديگر سماوي است كه فاصله اجلاس هاي بازنگري هر 10 سال يك بار است مگر اينكه يك سوم اعضا درخواست برگزاري اجلاس را پس از 5 سال از لازم الاجرا شدن قرارداد مطرح نمايند.

از جمله موارد مهم اجلاس هاي بازنگري، مورد قرارداد منع اشاعه سلاح هاي هسته اي است. تاكنون شش اجلاس بازنگري تشكيل شده اس، 4 در حالي كه، هيچكدام از آنها موجب اصلاح قرارداد نشده اند، اما اين اجلاس ها محلي براي حل بسياري از طرح اختلاف نظرات ميان اعضا بوده اند و بسياري از ابتكارات و نوآوري ها مثل اقدامات اعتمادسازي در سايه چنين اجلاس هايي مطرح و پذيرفته شده اند.

پس از پايان جنگ سرد كنوانسيون سلاح هاي بيولوژيك تنها موردي بود كه از طريق همين اجلاس ها بازنگري مي شد اما در نهايت با مخالفت دولت آمريكا روند بازنگري براي ايجاد سازوكارهاي بازرسي و تقويت اين كنوانسيون كه اجماع لازم براي پيشرفت كار در كنفرانس خلع سلاح را با مشكل مواجه كرد، متوقف گرديد.

مساله بازنگري در قراردادهاي منطقه اي و دو جانبه نيز مطرح است كه در قراردادهاي نوع اول سازوكارهاي بازنگري قويترند و در قراردادهاي نوع دوم بازنگري به هماهنگي و توافق دو طرف وابسته است.

  • شرط اصلاحيه

در حاليكه اجلاس هاي بازنگري ممكن است صرفا به عنوان انگيزه اي براي تغيير و اصلاح ضروري در يك قرارداد باشند، شرط اصلاح مفاد قرارداد دقيقاً به همين منظور در قراردادها گنجانده مي‎شود.

تمام قراردادهاي جهانشمول خلع سلاح و كنترل تسليحات داراي شرط اصلاح مي باشند كه البته نوع اصلاحيه ها متفاوت از هم ديگرند، مثل:

الف) حالت تبعيض آميز: نسل اول قراردادهاي خلع سلاح كه شامل قراردادهاي خلع سلاح كه شامل قرارداد آنتاركتيك و قرارداد منع ناقص ازمايشات هسته اي مي باشد، از نظر اصلاحيه حق مساوي براي تمام اعضا پيش بيني نكرده اند. در قرارداد آنتاركتيك اصلاح قرارداد منوط به اتفاق نظر 12 عضو اوليه است (ماده 12 بند 1) 6 اجراي اصلاحيه نيز به شرط تصويب كشورهاي مزبور است. ديگر اعضا مي‎توانند به اصلاحيه ملحق شوند و اگر تا 2 سال اعلان الحاق صورت نگيرد، اين امر به منزله خروج از قرارداد تلقي خواهد شد. طبق قرارداد منع ناقص آزمايشات هسته اي اصلاحيه بايد از سوي اكثريت اعضا شامل سه عضو اوليه يعني آمريكا، انگليس و شوروي تصويب، شود البته هيچكدام از اين دو قرارداد تاكنون اصلاح نشده اند.

ب) سلب حق اصلاح: بند 1 و 2 ماده 8 قرارداد منع اشاعه سلاح هاي هسته اي در مرد اصلاحيه ها خيلي پيچيده است و تصوري ايجاد مي‌كند مبني بر اينكه قرارداد صرفا با اتفاق نظر كل اعضا بعيد به نظر مي رسد قابل اصلاح است. همچنين اصلاحيه بايد از سوي اكثريت اعضا شامل دولت هاي داراي سلاح هسته اي و اعضاي شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي پذيرفته شود. به عبارتي دولت هاي داراي سلاح هسته اي و 35 عضو شوراي حكام اژانس حق دارند اصلاحيه ها را وتو نمايند. حتي در صورت عبور از اين موانع اصلاحيه نسبت به دولت هاي ديگر در صورتي قابل اجرا است كه آن را تصويب رسند تصويب را به دولت هاي امين قرارداد تسليم نمايند.

پ) راه حل ميانه: در اكثر قراردادهاي خلع سلاح شرط اصلاحيه مبني بر اصل رضايت است در اين صورت هر عضوي حق پيشنهاد اصلاحيه خود را دارد و اصولاً با قبول اكثريت اعضا نسبت به خود آنها اجرا مي گردد و بقيه دولت ها از زمان تصويب بايد آن را اجرا نمايند. در چنين حالتي قرارداد براي اعضاي ديگر اصلاح نشده باقي مي ماند. البته توافق بر سر اصلاحيه مشكل تر از توافق در مورد قرارداد اوليه مي‎باشد.

ت) رويكرد منطقه اي در اصلاحيه ها: برخي قراردادهاي منطقه همچون تلاتلولكو (ماده 29) براي اصلاحيه شرايطي همچون شرايط قرارداد منع اشاعه سلاح هاي هسته اي در نظر مي گيرند و در صورتي كه برخي ديگر قرارداد را روتونگا شرايط راحت تري دارند.

س) قراردادهاي دوجانبه: هر دو طرف حق پيشنهاد اصلاحيه را دارند در صورت پذيرش طرف مقابل مثل رويه خود قرارداد لازم الاجرا مي‎شوند.

  • تعهد به ادامه مذاكرات

الف) موارد كلي : در برخي از قراردادها شرط ادامه مذاكرات براي موارد كلي و بديهي مثل مذاكره به عنوان يك شيوه حل اختلاف پيش بيني شده است (ماده يازده قرارداد آنتاركتيك ماده 13قرارداد فضاي ماوراي جو).

ب) موارد خاص: مذاكرات خاص با هدف مشخص نيز در برخي قراردادهاي خلع سلاح و كنترل تسليحات پيش بيني شده است. در ديباچه قرارداد منع ناقص آزمايشات هسته اي آمده است كه اعضا مصمم به ادامه مذاكرات براي پايان دادن به كليه آزمايشات هسته اي براي هميشه هستند.

 

تعداد صفحات:230

متن کامل را می توانید دانلود نمائید چون فقط تکه هایی از متن در این صفحه درج شده (به طور نمونه) و ممکن است به دلیل انتقال به صفحه وب بعضی کلمات و جداول و اشکال پراکنده شده یا در صفحه قرار نگرفته باشد که در فایل دانلودی متن کامل و بدون پراکندگی با فرمت ورد wordکه قابل ویرایش و کپی کردن می باشند موجود است


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 8,000 تومان

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
file31_1776104_8657.zip205k





دانلود مقاله کارشناسی حقوق قتل و عوامل موثر بر قتل در حقوق ايران

دانلود مقاله کارشناسی حقوق قتل و عوامل موثر بر قتل در حقوق ايران       دانلود مقاله کارشناسی حقوق قتل و عوامل موثر بر قتل در حقوق ايران    فهرست مطالب عنوان                                             &nb ...

توضیحات بیشتر - دانلود 5,500 تومان

دانلود مقاله کارشناسی حقوق زوجه بر زوج

دانلود مقاله کارشناسی حقوق زوجه بر زوج       دانلود مقاله کارشناسی حقوق زوجه بر زوج   فهرست عنوان صفحه مقدمه 1 كليات تعريف و تبين موضوع 4 ضروت و اهميت موضوع 4 فوائد و اهداف تحقيق 5 پيشينه موضوع 5 سوال هاي تحقيق 6 روش تحقيق 6 ساختار تحقيق 7 كليد واژه ها 8 مشكلات وموانع 11 فصل اول : ازدواج   ازدواج 13 انواع عقد ازدواج 16 اهداف ازدواج 16 معيارهاي انتخاب همسر 20 فصل دوم :مهر   فلسفه م ...

توضیحات بیشتر - دانلود 5,200 تومان

دانلود مقاله کارشناسی حقوق تعدیل کیفر حبس در حقوق کیفری ایران

دانلود مقاله کارشناسی حقوق تعدیل کیفر حبس در حقوق کیفری ایران         دانلود مقاله کارشناسی حقوق تعدیل کیفر حبس در حقوق کیفری ایران  فهرست مطالب                                              & ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,000 تومان

دانلود مقاله کارشناسی حقوق تاثير مستي ارادي بر مسئووليت كيفري

دانلود مقاله کارشناسی حقوق تاثير مستي ارادي بر مسئووليت كيفري         دانلود مقاله کارشناسی حقوق تاثير مستي ارادي بر مسئووليت كيفري   فهرست مطالب عنوان صفحه مقدمه..................................................................... 1 فصل اول- بررسي موضوعات عمومي و مبنايي مستي و مسئووليت........................ 4      1-1- تعريف مست و مستي.......................................................... ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,400 تومان

دانلودمقاله کارشناسی حقوق عقد و اجاره

دانلودمقاله کارشناسی حقوق عقد و اجاره       دانلودمقاله کارشناسی حقوق عقد و اجاره  فهرست عنـــوان                                                     ...

توضیحات بیشتر - دانلود 5,800 تومان

دانلود مقاله کارشناسی حقوق تغییر ساختار سازمان ملل متحد

دانلود مقاله کارشناسی حقوق تغییر ساختار سازمان ملل متحد       دانلود مقاله کارشناسی حقوق تغییر ساختار سازمان ملل متحد   فهرست مطالب عنوان                                               &n ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,000 تومان

دانلود مقاله کارشناسی بررسی وضعیت حقوقی اطفال شبیه سازی شده

دانلود مقاله کارشناسی بررسی وضعیت حقوقی اطفال شبیه سازی شده       دانلود مقاله کارشناسی بررسی وضعیت حقوقی اطفال شبیه سازی شده  فهرست مطالب عنوان                                               &n ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,400 تومان

دانلود مقاله کارشناسی بررسي جرايم مهم شهرستان كهگيلويه

دانلود مقاله کارشناسی بررسي جرايم مهم شهرستان كهگيلويه         دانلود مقاله کارشناسی بررسي جرايم مهم شهرستان كهگيلويه  كليات آمار جرايم شاخص و معياري است كه سلامت يا بيمار بودن بخشهايي از جامعه و حدود و ميزان آن را نشان ميدهد . صحت و دقت آمار ناهنجاري و آسيب‌هاي اجتماعي ودسترسي محققان و پژوهشگران جامعه به آنها موجب اتقان و استحكام تجزيه وتحليل‌ها و بررسي‌ها و برآوردهاي اجتماعي مي شود . با مطالع ...

توضیحات بیشتر - دانلود 5,200 تومان

دانلود مقاله ارشد بررسي زمينه هاي توافق در ديدگاههاي ايران وروسيه پيرامون رژيم حقوقي درياي خزر

دانلود مقاله ارشد بررسي زمينه هاي توافق در ديدگاههاي ايران وروسيه پيرامون رژيم حقوقي درياي خزر         دانلود مقاله ارشد بررسي زمينه هاي توافق در ديدگاههاي ايران وروسيه پيرامون رژيم حقوقي درياي خزر  خصوصيّات جغرافيايي، اقتصادي و تاريخي درياچة خزر خزر بزرگترين درياچه دنياست [1]؛ آبراه طبيعي به درياهاي آزاد و يا اقيانوسها ندارد و فقط از طريق كانالهاي ايجاد شده بر رودخانه ولگا، به درياي سياه متصل مي شود.درياچه خزر به لحاظ موقعيت جغرافيايي و رويدادهاي تا ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,000 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق عمومی نقش دولت در توسعه ي آموزش رايگان

دانلود مقاله ارشد حقوق عمومی نقش دولت در توسعه ي آموزش رايگان         دانلود مقاله ارشد حقوق نقش دولت در توسعه ي آموزش رايگان  فهرست‌ مطالب‌  عنوان‌  .................................................................  صفحه‌   مقدمه‌: ................................................................................................. 1  فصل‌ اول‌: حق‌ آمو ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,500 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق نقش ارزشيابي در نظام پرداخت كاركنان دولت

دانلود مقاله ارشد حقوق نقش ارزشيابي در نظام پرداخت كاركنان دولت        دانلود مقاله ارشد حقوق نقش ارزشيابي در نظام پرداخت كاركنان دولت   فهرست مطالب عنوان                                              ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,800 تومان

دانلودمقاله ارشد حقوق مقایسه و تطبیق قرارهای تأمین کیفری در قانون آیین دادرسی کیفری

دانلودمقاله ارشد حقوق مقایسه و تطبیق قرارهای تأمین کیفری در قانون آیین دادرسی کیفری         دانلودمقاله ارشد حقوق مقایسه و تطبیق قرارهای تأمین کیفری در قانون آیین دادرسی کیفری  نشانه های اختصاری مقدمه سابقه تحقيق فرضیه های تحقیق روش تحقیق انگیزه انتخاب موضوع فصل اول: کلیات مبحث اول: تعریف قرارهای تأمين  کیفری و انواع آن گفتار اول: تعاریف الف: قرار ب: تأمين گفتار دوم: انواع قرارهای تأمين  کیفری مبحث دوم: پیشینه تاریخی تأمين   ...

توضیحات بیشتر - دانلود 8,500 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق كاربرد سلاح‌هاي هسته اي از ديدگاه حقوق بين الملل

دانلود مقاله ارشد حقوق كاربرد سلاح‌هاي هسته اي از ديدگاه حقوق بين الملل             دانلود مقاله ارشد حقوق كاربرد سلاح‌هاي هسته اي از ديدگاه حقوق بين الملل     بخش نخست جامعه بين المللي و سلاحهاي هسته اي در طول نيم قرني كه از اختراع سلاح هسته اي مي گذرد، برخي دولتها در پي كسب اين سلاح برآمدند و در عين حال در جهت تكامل و هرچه قدرتمند تر و مؤثرتر نمودن اين سلاح نيز گام برداشته اند. به موازات اين اقدامات، كوششهايي نيز در جهت ...

توضیحات بیشتر - دانلود 8,000 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق اختیارات مجامع عمومی شرکتهای سهامی و تعاونی

دانلود مقاله ارشد حقوق اختیارات مجامع عمومی شرکتهای سهامی و تعاونی         دانلود مقاله ارشد حقوق اختیارات مجامع عمومی شرکتهای سهامی و تعاونی  فهرست مطالب عنوان                                             &n ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,800 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق مطالعه مقايسه اي و تطبيقي مسئوليت مدني مديران شركتهاي تجاري

دانلود مقاله ارشد حقوق مطالعه مقايسه اي و تطبيقي مسئوليت مدني مديران شركتهاي تجاري          دانلود مقاله ارشد حقوق مطالعه مقايسه اي و تطبيقي مسئوليت مدني مديران شركتهاي تجاري   مقدمه در اين تحقيق به بررسي ماده 118 لايحه اصلاحي قانون تجارت و مواد ديگر قانون تجارت در خصوص شركتهاي ديگر تجاري كه مبين ميزان اختيارات مديران در انجام معاملات مي باشد پرداخته ايم و در واقع مي خواهيم به اين پرسش پاسخ گوييم كه چنانچه مديران شركتهاي تجاري در مع ...

توضیحات بیشتر - دانلود 8,600 تومان

دانلودمقاله ارشد حقوق ماهيت محاربه در فقه مذاهب خمسه

دانلودمقاله ارشد حقوق ماهيت محاربه در فقه مذاهب خمسه         دانلودمقاله ارشد حقوق ماهيت محاربه در فقه مذاهب خمسه    فهرست چکيده 1 مقدمه. 2 فصل اول. 5 کليات.. 5 1-1) معناي لغوي محاربه 6 2-1) محاربه در قرآن كريم. 7 3-1) اصطلاح محاربه از ديدگاه اماميه 12 4-1) اصطلاح محاربه از ديدگاه اهل سنت.. 20 فصل دوم. 21 ماهيت محاربه. 21 1-2) مفاد آيه محاربه 22 1-1-2) بررسي عنوان محاربه 22 ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,000 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق نقش دادستان در ديوان کيفري بين الملل

دانلود مقاله ارشد حقوق نقش دادستان در ديوان کيفري بين الملل         دانلود مقاله ارشد حقوق نقش دادستان در ديوان کيفري بين الملل  فهرست مطالب چکيده.................................................................................................... مقدمه................................................................ سوالات و پيشنهادات................................................................................... ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,400 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق دزدی دریایی و تاثیر آن بر امنیت بین المللی

دانلود مقاله ارشد حقوق دزدی دریایی و تاثیر آن بر امنیت بین المللی         دانلود مقاله ارشد حقوق دزدی دریایی و تاثیر آن بر امنیت بین المللی  فهرست بخش اول ابعاد مختلف دزدی دریایی در حقوق بین‌المل...............................15 فصل اول- کلیات...................................................................17 مبحث اول– سابقه‌ی تاریخی دزدی دریایی..................................... 17 الف - سابقه‌ي ت ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,800 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق حمايت از زنان بزه ديده و ارتباط آن با پزشك قانوني

دانلود مقاله ارشد حقوق حمايت از زنان بزه ديده و ارتباط آن با پزشك قانوني       دانلود مقاله ارشد حقوق حمايت از زنان بزه ديده و ارتباط آن با پزشك قانوني  فهرست مطالب عنوان                                             & ...

توضیحات بیشتر - دانلود 8,800 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق خرید و فروش دین

دانلود مقاله ارشد حقوق خرید و فروش دین       دانلود مقاله ارشد حقوق خرید و فروش دین  فهرست مطالب عنوان                                                   & ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,700 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي قطعيت آراء در نظام کيفري ايران با توجه به اختيارات رئيس قوه قضائيه

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي قطعيت آراء در نظام کيفري ايران با توجه به اختيارات رئيس قوه قضائيه       دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي قطعيت آراء در نظام کيفري ايران با توجه به اختيارات رئيس قوه قضائيه  فهرست عناوين عنوان چکيده پيش گفتار فصل اول) کليات مبحث اول- ماهيت و مفهوم قطعيت آراء گفتار اول- تعريف موضوع از ديدگاه عرفي و قانوني بند اول- تعريف حقوقدانان و دکترين حقوقي بند دوم- تعريف قاوني قطعيت آراء کيفري بند سوم- مقايسه قطعيت آراء کيفري با اعتبار ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,500 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق تحولات مسؤولیت مدنی دولت و مؤسسات عمومی در ایران

دانلود مقاله ارشد حقوق تحولات مسؤولیت مدنی دولت و مؤسسات عمومی در ایران       دانلود مقاله ارشد حقوق تحولات مسؤولیت مدنی دولت و مؤسسات عمومی در ایران  فهرست مطالب مقدمه...................................................................................... 1 طرح بحث.................................................................................... 1 هدف تحقیق........................................................................... ...

توضیحات بیشتر - دانلود 8,800 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق چگونگی رسیدگی به دعاوی نهادهای دولتی علیه یکدیگر

دانلود مقاله ارشد حقوق چگونگی رسیدگی به دعاوی نهادهای دولتی علیه یکدیگر       دانلود مقاله ارشد حقوق چگونگی رسیدگی به دعاوی نهادهای دولتی علیه یکدیگر   بخش اول :تعاریف و مفاهیم این بخش ما به شناسایی قوه مجریه و دستگاههای اجرایی می پردازیم چرا که موضوع ما در رابطه با حل اختلافاتی است که طرفین اختلاف را دستگاههای اجرایی تشکیل می دهند در نتیجه این موضوع که دستگاههای اجرایی به چه دستگاههایی اطلاق می شود برای ما از اهمیت زیادی برخوردار ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,200 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق چالش های حقوقی ناشی از تورم قوانین کیفری و راههای برون رفت از بحران مربوط در ایران

دانلود مقاله ارشد حقوق چالش های حقوقی ناشی از تورم قوانین کیفری و راههای برون رفت از بحران مربوط در ایران       دانلود مقاله ارشد حقوق چالش های حقوقی ناشی از تورم قوانین کیفری و راههای برون رفت از بحران مربوط در ایران  فهرست عنوان                                         ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,800 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي جرم پولشويي در اسناد بين المللي و حقوق ايران

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي جرم پولشويي در اسناد بين المللي و حقوق ايران       دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي جرم پولشويي در اسناد بين المللي و حقوق ايران  فهرست مطالب عنوان ................................................................................ صفحه مقدمه................................................................................... 1 بخش اول:بررسي حقوقي وجرم شناختي پولشويي............................ 4 فصل اول :بررسي ح ...

توضیحات بیشتر - دانلود 8,000 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي حقوق اسراي جنگي در اسناد بين المللي

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي حقوق اسراي جنگي در اسناد بين المللي        دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي حقوق اسراي جنگي در اسناد بين المللي   1 – مقدمه..................................... 3 الف – بيان مساله و اهميت آن................... 3 ب - ضرورت طرح مسئله........................... 6 ج - روش تحقيق و ترتيب مطالب................... 6 بخش اول : تعريف حقوق بشر دوستانه ، اقدامات انجام شده در اين راستا و مباني و ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,400 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسی ماهیت سهم و نحوة نقل و انتقال آن در شرکت‏های تعاونی

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسی ماهیت سهم و نحوة نقل و انتقال آن در شرکت‏های تعاونی       دانلود مقاله ارشد حقوق بررسی ماهیت سهم و نحوة نقل و انتقال آن در شرکت‏های تعاونی  فهرست فصل اول : 1 كليات... 1 مبحث اول – معرفي و شناخت سهم. 2 بند اول – تعريف سهم. 2 الف- تعريف لغوي سهم. 2 ب- تعريف اصطلاحي سهم. 3 بند دوم- تعريف سهم در شركت تعاوني.. 4 مبحث دوم – اقسام سهم. 5 بند اول – اقسام سهم از حيث آورده ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,000 تومان

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي مرور زمان کيفري از ديدگاه فقه و حقوق

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي مرور زمان کيفري از ديدگاه فقه و حقوق        دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي مرور زمان کيفري از ديدگاه فقه و حقوق  فهرست‌ مطالب‌ عنوان                                  صفحه مقدمه‌.................................. 1 فصل اول : ...

توضیحات بیشتر - دانلود 7,900 تومان

‎دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي نظام حقوقي همه پرسي و مراجعه به آراء عمومي در ايران

‎دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي نظام حقوقي همه پرسي و مراجعه به آراء عمومي در ايران ‎         دانلود مقاله ارشد حقوق بررسي نظام حقوقي همه پرسي و مراجعه به آراء عمومي در ايران     فهرست مطالب عنوان                                        &nbs ...

توضیحات بیشتر - دانلود 6,900 تومان