مرجع دانلود مقاله , تحقیق و جزوه های دانشگاهی
دسته بندی محصولات

دانلود مقاله حمام هاي صخره اي آذربايجان شرقي

دانلود مقاله حمام هاي صخره اي آذربايجان شرقي

 

 

 

 

 

 

 

دانلود مقاله حمام هاي صخره اي آذربايجان شرقي

 

مقدمه

دادمداري مهم ترين عامل اقتصاد بخش عظيمي از روستاهاي آذربايجان است. دامداران در پي دامهايشان براي يافتن چراگاه هاي مناسب تابستان ها به ييلاق (مناطق سردسيري و كوهپايه اي) و رسمتان ها به قشلاق (مناطق پست و گرم استان) كوچ مي نمايند. از رمان هاي بسيار دور تعدادي از دامداران كه توانسته اند مازاد خوراك دامهايشان را كه از دامنه هايشان سرسبز كوهستان هاي سهند وسبلان تهيه مي كردند، براي ماه هاي سرد زمستان ذخيره نمايند. يكجانشين شده اند. روي كوه ها و دامنه هاي اطراف آتشفشان سهند و سبلان را لايه ضخيمي از توف آتشفنشاني به شكل هرم (كله قندي) پوشانيده است. اين توده ها داراي انسجام كافي بوده و براي كندن و خالي كردن نيز مناسب مي باشد. دامداران از قديم الايام داخل اين توده ها را به عنوان طويله، اصطبل و انباري كنده و خالي كرده اند تا در زمستان ها بتوانند دامهايشان را از سرماي گزنده محفوظ دارند، همچنين اتاق هاي مسكوني خود و خانواده شان را نيز در جوار همان طويله ها و اصطبل ها كنده اند كه در زمستان ها با نفس دام هايشان گرم مي شود. خوراك و پوشام اين مردمان از دام ها تأمين مي شده و مازاد توليدشان براي تهيه ديگر مايحتاج زندگي، كه در منطقه قادر به تهيه آن نبوده اند، به شهرها صادر مي شده است. آنان براي تهيه و تأمين مسكن، نيازي به مصالح ساختماني نداشته زير با شناخت طبيعت آنچه را كه مي خواسته اند از آن گرفته اند.

در اين وجيزه سعي شده چند نمونه از حمام هاي صخره اي، كه در نهايت سادگي و با كارايي كامل و با استفاده از امكانات طبيعي ساخته شده اند، معرفي گردد. در طرح اوليه اين حما  ها براي بنيان حمام از كران هاي طبيعي، براي تأمين آب از چشمه و براي سوخت از بوته هاي خار و گون استفاده شده است.

معماري صخره اي در آذربايجان

«از دهانه هاي آتشفاشن سهند و سبلان طي هزاران سال گدازه و مواد مذاب به بيرون جهيده و بر يو هم انباشته شده است، به تدريج در طي هزاران سال بر روي اين گدازه ها پوسته اي از سنگ توف با مقاومت هاي مختلف به وجود آمده است، لايه هاي نرم اين پوسته در طي ساليان، به وسيله برف و باران شسته شده و لايه هاي سخت تر به صورت كران به اشكال مختلف به وجود آمده است («كندوان» بررسي هاي تاريخي، سال دوازدهم، ص 187). تركيب و دانه بندي اين كران ها به نوعي است كه به سهولت مي توان داخل آن را با گلنگ هاي حفر قنات و چاه مطابق عملكرد مورد نياز خالي كرد. شكل كران ها در چگونگي حفر فضاهاي مورد نياز تأثير دارد. در روستاي قديمي حيله ور، كه احتمالاً تا دوره مغول مورد استفاده قرار مي گرفته، همچنين در روستاي سپور در بناب و روستاهاي صخره اي (متروكه) در منطقه ارسباران و اردبيل بناها عموماً در يك سطح كنده شده و يك طبقه است ولي در روستاهاي كندوان و چراغيل كه كران هاي آن به شكل كله قندي و به ارتقاع بعضاً بيش از 20 متر مي باشد. دلايل مختلف از جمله شب روستا و دسترسي از جهات مختلف باعث گرديده كه بناها عمدتاً دو طبقه و بعضاً سه تا چهار طبقه ساخته شوند.

حجم فضاهاي كنده شده و ارتفاع ان مطابق با شرايط انساني است و از حفر فضاهاي مرتفع و فاقد اشل انساني پرهيز شده است. فضاهاي زندگي عمدتاً به شكل مربع و يا مستطيل نزديك به دايره يا بيضي است، در مركز اماكني مانند مساجد، كه به فضاهاي عريض تري نياز بود، ستون يا ستون هايي مي ساختند.

در داخل ديواره ها حفره هايي به صورت رف و طاقچه براي نگهداري وسايل مورد نياز ساكنان تعبيه شده است. شكل پلان ها به علت حفر در دل حوه فاقد گوشه هاي تخت و تيز مي باشد و خطوط پلان منحي و ملايم است.

كران ها به علت فشردگي دانه هاي تشكيل دهنده و شيب مناسب در مقابل برف و باران مقاومت بالايي دارند، همچنين به علت ضخامت جداره ها و عايق بودن توف هخاي تشكيل دهنده در زمستان گرم و در تابستان خنك مي باشند.

حمام هاي صخره اي

حمام هاي صخره اي ضمن كاري مناسب و مورد انتظار در نهايت سادگي حفر شده است. محل حمام از نظام سنتي محله اي كه شامل مسجد، ميدان، چشمه (قنات و غيره است پيروي مي كند. اين حمام ها نيز داراي عناصر اصلي تشكيل دهنده حمام ها؛ يعني هشتي، سربينه، مياندر، گرم خانه، چشمه آب سرد، خزينه و تون است.

محل قرارگيري

حمام هاي بررسي شده در حاشيه رودخانه و مشرف به آن ساخته شده اند. در محل قرارگيري حمام، محوطه باز و مسطحي وجود دارد كه معمولاً ورودي حمام رو به اين محوطه باز و مسطح مي باشد. در روستاهاي كندوان و عنصر و در يكي از اضلاع اين محوطه مسجد واقع شده، ولي در روستاي كردآباد به دليل اينكه حمام خارج از روستا قرار گرفته است در كنار اين محوطه مسجد وجود ندارد.

مكان حمام ها طوري انتخاب شده است كه بتوان به آساني به آب دسترسي پيدا كرد. به غير از حمام روستاي كردآباد كه آب آن از طريق چشمه اي خودجوش از دل كوه، تأمين مي گردد، در ساير حمام ها آب مصرفي حمام از رودخانه تأمين مي شود.

تحليل فضاها

فضاهاي تشكيل دهنده حمام هاي مورد مطالعه داراي نظام مشتركي هستند. هرچند به لحاظ مساحت و جمعيت روستا، فضاها ابعاد متفاوتي به خود مي گيرند، شكل و محل فضاها در تمامي آنها يكسان است كه در ادامه به آنها اشاره مي شود :

ورودي

حمام ها فاقد سر در يا پيش خوان ووردي تعريف شده در محل احداث خود هستند ولي در ابتداي ورود، داراي راهروي باريك و درازي مي باشند. (منظور از راهروري ورودي، فضايي است كه ما بين درگاه ورود به حمام تا درگاه به سر بينه وجود دارد). محل قرارگيري حمام در محيط طبيعي و محل شكل گيري، تأثير ثمستقيمي در نوع اين ورودي داشته است به طوري كه اين راهرو گاه داراي مسيري طولاني و در مواردي در حد يك فيلتر كوچك عمل مي كند، اين تفاوت از چگونگي شكل كوه نشأت مي گيرد. در روستاي عنصرود به دليل اينكه كوه هاي اطراف شيب تندي ندارند و با يك شيب بسيار ملايم شكل گرفته اند، براي رسيدن به حجم حمام بايد يك مسير حركتي باريك و دراز را طي كرد؛ در حالي كه در حمام كردآباد به دليل شيب تند و صخره مانندي كه كوه دارد اين فضا در حد يك فيلتر كوچك ورودي است و بيشتر شبيه يك هشتي ورودي است تا راهروي باريك و دراز. اين سيستم زماني است كه ما بخواهيم حمام را در داخل كوه ايجاد كنيم، اما اگر شيب، ابعاد، اندازه و نوع دانه بندي كوه اين امكان را سلب كند تنها قسمت هايي كه امكان احداث داشته، در دل كوه ايجاد گرديده است و در مواردي كه محيط اجازه چنين كاري را نداده بخش هاي مورد نياز ديگر را با مصالح الحاقي به وجود آورده اند. در روستاي كندوان حمام در دامنه كوهي با شيب كم قرار دارد و اين موقعيت باعث شده كه بخشي از حمام بيرون از كوه و بخشي از آن در دل كوه ساخته شود، ورودي اين حمام بر عكس ساير حمام ها با مصلح سنگي و طاق آجري است و براي رسيدن به كف حمام تعدادي پله تعبيه شده است. ولي در حمام هاي عنصرود و كردآباد كف بيروني با كف داخل حمام اختلاف سطح چنداني ندارد، در كندوان كف بيرون با كف اختلاف سطحي در حدود 2 متر دارد و كف حمام پايين تر است.

سربينه

بعد از ورودي به وسيله يك درگاه جدا كننده فضاي سربينه واقع گرديده است، اين فضا داراي هندسه مشخص و منظمي نيست؛ در كندوان تا حدودي شبيه هشت ضلعي است ولي در حمام هاي عنصرودآباد و كردآباد اين فضا به شكل مسنطيل است. در اطراف اين قسمت تورفتگي هايي ايجاد شده است كه از آنها به عنوان محلي براي تعويض لباس استفاده مي شد پوشش اين فضا گنبدي سنگي، كنده شده از كوه مي باشد.

گرم خانه

وضع موجود حمام ها به گونه اي است كه بلافاصله بعد از سربينه وارد گرم خانه مي شويم و ما بين اين دو فضا مفصل ارتباطي يا فيلتر ورودي وجود ندارد، اما در گذشته ما بين گرم خانه و سربينه مياندر واقع بود كه با يك چرخش و بعد از طي مسيري اين دو فضا، به همديگر متصل مي گرددي. در همه حمام هياي بررسي شده بدون استثنا اين مسير را مسدود و ورودي ديگري ايجاد كرده اند. و براي فضاي مياندر كاربردي جديد ر نظر گرفته اند. گرم خانه نسبت به ساير فضاها حالت بسته تري دارد و كوچك تر از سربينه مي­باشد. در ديواره هاي كناري آن منبع آب سرد و آب گرم وجود دارد. در صورتي كه تا قبل از توسعه هاي چند دهه اخير منبع آب گرم در حال حاضر متصل به حمام است به عنوان خزينه حمام محسوب مي گرديد، اما بعد از به وجود آمدن سيستم دوش در حمام ها بالحاق يك بخش جداگانه خزينه را از حمام ها حذف كرده و از محل خزينه به عنوان انبار آب گرم استفاده مي كنند؛ به غير از  حمام عنصرود كه پلان منتظمي دراين بخش ندارد در موارد ديگر شكل اين بخش تا حدودي شبيه هشت ضعلي است.

محل دوش ها

منتظم ترين قسمت حمام ها بخش الحاقي دوش ها است. اين قسمت در عين حال جديدترين بخش نيز محسوب مي گردد كه بعد از مبدل شدن سيستم سنتي به سيستم دوش در چند ساله اخير به حمام ها الحاق گرديده و در همه حمام هاي بررسي شده داراي ويژگي هاي يكسان است. اين بخ داراي پلان مستطيل شكل است كه با استفاده از ديوار سنگي و تاق آجري احداث گرديده است. سطح اين قسمت نسبت به ساير قسمت هاي حمام ايين تر است كه علت اين اختلاف سطح، هدايت آب مورد نياز دوشها است.

مصالح

مصالح مورد استفاده در حمام ها شامل سه دسته هستند :

1- خود كوه يا صخره كه بخشي از حمام از تراشيدن و كندن درون آن به وجود آمده است و ديواره هايي كه با استفاده از سنگ لاشه و قلوه سنگ ساخته شده اند؛ اين ديواره ها در بخش هاي بيرون از كوه احداث شده اند.

2- مصالح آجري كه اخيراً و بعد از آمدن سيستم دوش به حمام ها مورد استفاده قرار گرفته است. تمامي تاق هاي موجود در محل دوش ها با استفاده از آجر و ملات گچ مي باشد كه روي آن را با اندودي از سيمان پوشانده اند.

3- كف سازي فعلي حمام ها با استفاده از موازييك بوده ولي قبل از موزاييك كف سازي داخل حمام در بخش هايي كه صخره سنگ وجود نداشت سنگ فرش بوده است.

 

تعداد صفحات:42

متن کامل را می توانید دانلود نمائید چون فقط تکه هایی از متن در این صفحه درج شده (به طور نمونه) و ممکن است به دلیل انتقال به صفحه وب بعضی کلمات و جداول پراکنده شده باشد که در فایل دانلودی متن کامل و بدون پراکندگی با فرمت ورد wordکه قابل ویرایش و کپی کردن می باشند موجود است.


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 5,200 تومان

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
file3_1749824_7017.zip27.1k





دانلود مقاله تحول تمدنهاي مختلف وانگیزه فراز و نشیب آنها

دانلود مقاله تحول تمدنهاي مختلف وانگیزه فراز و نشیب آنها         دانلود مقاله تحول تمدنهاي مختلف وانگیزه فراز و نشیب آنها  مقدمه هنر قديم است به قدمت بشريت- تاريخ هنر ملت ها نموداري از استعداد ها و تواناييها و انديشه ها و پشتكار و پايداري و استقامت آنها مي باشد... آثار مكشوف از طبقات مختلف زمين گوياي تمدنهاي گوناگون و اوضاع جغرافيايي و تأثيرات مذهب و سياست و اقتصاد و سيستم حكومت اجتماعي و وضع زندگي ويژة ملت هاست. كتاب ...

توضیحات بیشتر - دانلود 4,500 تومان

دانلود مقاله باستان‌شناسي و هنر اشكاني

دانلود مقاله باستان‌شناسي و هنر اشكاني            دانلود مقاله باستان‌شناسي و هنر اشكاني  تاريخ فرهنگ و تمدن سلوكي و اشكاني خشايارشا براي جبران شكستي كه در دشت ماراتن به لشگريان پدرش وارد شده بود، در سال 480 ق.م با سپاه‌گراني كه هرودت مورخ يوناني تعداد آنها را به گزاف 2641000 نفر و ساير مورخين 100000 نفر و برخي هم 35000 نفر نوشته اند، عازم يونان شد، و با سپاه ده هزار نفري اسپارت به فرم ...

توضیحات بیشتر - دانلود 4,400 تومان

دانلود مقاله دکترا باستان شناسی بررسی و تحلیل آثار و استقرارهای اشکانی در ابهرورد

 دانلود مقاله دکترا باستان شناسی بررسی و تحلیل آثار و استقرارهای اشکانی در ابهرورد           دانلود مقاله دکترا باستان شناسی بررسی و تحلیل آثار و استقرارهای اشکانی در ابهرورد     فهرست مطالب                                             ...

توضیحات بیشتر - دانلود 9,700 تومان