مرجع دانلود مقاله , تحقیق و جزوه های دانشگاهی
دسته بندی محصولات

دانلود مقاله ارشد معارف اسلامی بررسی تطبیقی احکام زندان و زندانی در حقوق و مذاهب اسلامی

دانلود مقاله ارشد  معارف اسلامی بررسی تطبیقی احکام زندان و زندانی در حقوق و مذاهب اسلامی

 

 

 

 

 

 

دانلود مقاله ارشد حقوق بررسی تطبیقی احکام زندان و زندانی در حقوق و مذاهب اسلامی

 

 

تاريخچه، طبقه بندي، انواع و مشروعيت زندان

2-1 تاريخچه زندان در اسلام و ایران

2-1-1تاریخچه زندان در اسلام

روایات فراوانی به طرق گوناگون از پیشوایان معصوین (ع) رسیده است که مجازات زندان را برای به کیفر رساندن بزهکار تجویز کرده اند؛ صاحب «دراسات فی ولایه الفقیه» روایات دال بر مشروعیت زندان از طریق شیعه و سنی را اجمالاً مستفیض بلکه متواتر می داند( المنتظري، 1408ه، ج2،431-430).

1) عن ابی عبدالله فی حدیث فی السرقه قال« تقطع الید و الرجل ثم لاتقطع بعد، لکن أن عاد حبس و أنفق علیه من بیت المال المسلمین»( طوسي، استبصار ، ج4 ، 281).

2) عن زراه عن ابی جعفر(ع) «فی رجل امر رجلاً بقتل رجل(فقتله) فقال «یقتل به الذی قتله و یحبس الامر بقتله فی الحبس حتی یموت» (همان منبع، فروع کافی ،  ج7 ،270).

3) عن علی بن الحسین(ع) فی الرجل یقع علی اخته. قال«یضرب ضربه بالسیف بلغت منه ما بلغت فان عاش خلد فی السجن حتی یموت( حر عاملي، وسائل الشیعه ، ج 18، 387).

4) عن علی (ع) قال « اذا قطع الطریق اللصوص و اشهروالسلاح و لم یاخذوا مالاً و لم یقتلوا مسلماً ثم اخذوا حبسوا حتی یموتوا و ذلک نفیهم من الارض»( بقال، 323 ).

* دكتر عطيه مصطفي در كتاب (نظم الحكم بمصرفي عهد الفاطميين ، بي تا، 289) مي نويسد : زندان به اين صورت كه ما مي بينيم كه متهم يا مجرم در يك مكان تنگ زنداني مي كنند در زمان پيامبر (ص) و عهد ابوبكر نبود، بلكه در آن دوران زندان عبارت بود از: بازداشت شخص و جلوگيري از تصرفات آزاد. اما اسيران جنگي در حظيره هايي كه در كنار مسجد ساخته مي شد، نگهداري مي شدند چون در زمان عمر تعداد جمعيت رو به ازدياد نهاد، زندان مخصوص جهت نگهداري افراد در نظر گرفته شد. از اينجا معلوم مي شود كه رسول اكرم (ص) زندان مخصوصي را براي زندان زنها در نظر گرفت، و چون وضع مالي مسلمانها مساعد نبود ناگزير گوشه اي از مسجد را براي اين منظور تعيين كرد. بعداً كه نياز در اين مورد بيشتر شد مسلمان ها ناچار ساختماني را جهت حبس كردن افراد خطاكار اختصاص دادند و در پرتو احكام و شريعت پيامبر(ص) كه مي بينيم فقها صراحتاً فتوي مي دهند كه زندان زنان با مردان و نيز زندان كودكان با بزرگسالان بايد جدا باشد.

* ابن همام حنفی(1412ق، ج5، ص471) می گوید: در آن دوران، مکانی به نام زندان به مفهوم رایج امروز وجود نداشت، بلکه متخلفین، متهمین و اسیران را در مسجد و دهلیز حبس می کردند، تا این که عمر خانه ای در مکه به چهار هزار درهم خرید و آن را به زندان اختصاص داد. البته گفته شده است که در دوران عمر و عثمان نیز زندان به معنای اصطلاحی اش وجود نداشته است و در زمان خلافت امام علی (ع) بود که نخستین زندان ساخته شد.

* زمخشری (1411ق، 405) در این باره گفته است : علی(ع) نخست زندانی از نی ساخت و آن را (مانع) یا (نافع) نامید. پس دزدان آن را سوراخ کردند؛ بعد از ان زندان دیگر از گل ساخت  وآن را (مخیس) نامید.

عمل زنداني كردن در زمان پيامبر اكرم (ص) معمول بوده بي آنكه مكان خاصي براي اين مقصود اختصاص داشته باشد خانه، مسجد، دالان و مكان هاي ديگر از جمله اين ها بود. هدف اصلي از حبس كردن تهديد آزاديهاي شخص و آمد و رفت او بود. كمي محكومان به حبس موجب شد نيازي به ساختن زندان در اسلام نباشد(شيرازي، 87 ). در زمان پيامبر اكرم(ص)حبس زن و مرد به طور جداگانه انجام مي گرفت.

در زمان ابوبکر، نیز وضعیت به همین نحو بوده و از ساخت زندان و زندانی کردن خبری نبوده است. برخی بر این باورند که نخستین زندان را عمر خلیفه دوم مسلمانان ساخت، چون در زمان ایشان اسلام رو به گسترش نهاد و نیاز به مکانی برای زندای کردن متهمان و متخلفان به طور جدی احساس شد، وی خانه ای از صفوان بن امیه به چهار هزار درهم خرید و آن را به زندان اختصاص داد(مصطفی، بی تا، 68).

در زمان پيامبر (ص) و ابوبكر جايي را در تاريخ به نام زندان نمي شناسيم، در آن دوران متهم را در مسجد حبس مي كردند و طرف دعوي او و يا نماينده اش را، ملازم او قرار مي دادند تا نتواند دست به فرار بزند. منظور پيامبر(ص) از اين عمل اين بود كه متهم از آميزش با ديگران باز دارد، و هر گاه متهم به جايي مي رسيد كه سزاوار حدي از حدود الهي مي شد، فورآً و بدون درنگ در باره اش اجرا مي گرديد، تا اينكه در زمان عمر بن خطاب محلي جهت حبس كردن  مجرمان تعيين گشت(صبحي صالح ، بيروت، 321 ).  زنداني كه عمر بن خطاب تأسيس كرد و بعدا به نام زندان عارم ناميده شد بلكه، به طور قطع محل آن در مكه بوده ولي از نطر تاريخ در كدام قسمت مكه قرار داشته شناسايي نشده است.(وائلي ،1362، 131)

آن گونه که از متون تاریخی بر می آید، پيامبر اكرم(ص) اسیران جنگی را در بین مسلمانان تقسیم می کردند و نگهداریشان را به عهده آنان می گذاشتند، در پاره ای اوقات نیز متهمان و اسیران به طور موقت در مسجد نگهداری می شدند و در موارد خاصی آنها را به ستون های مسجد می بستند.(مروتي، 1386، 174)

پس از فتح مسلمين احكام كيفري اسلام عبارت بود از قصاص، حدود، ديات وتعزيرات بود، مسائل شرعي و اسلامي عمدتاً در زندانها رعايت نمي شد( قندرو بيجارپس، 1386، 91). با گسترش قلمرو حكومت ها و ايجاد تشكيلات حكومتي استفاده از زندان به صورت يك امر متداول گرديد و نقش مهمي در گسترش حكومت ها و به دست گرفتن قدرت حاكمان (خلفاي اموي و عباسي )گرديد.

در زمان خلافت حضرت علي (ع) براي اولين بار در اسلام زنداني احداث شد كه نافع نام داشت و زندان ديگري مخيس نام داشت(وائلي، 1386، 83). زندان در عهد آن حضرت (ع) بر اساس شريعت اسلامي و توجه به حقوق و شخصيت زندانيان بود.

 زندان در عصر بني اميه تغيير كرد تبديل به كانوني براي مخالفان سياسي بني اميه شد. عمر اقدام به ساختن زندان نكرد او مسجدي خريد و از او براي زندان استفاده كرد( قندرو بيجارپس، 1386، 84-83 ).

معاويه نخستين كسى بود كه براى زندانها شيوه و روشى ثابت پايه‏گذارى كرد در روزگار معاويه زندانها به چهره كامل خود درآمد و مجهز به نگهبان(زندانبان) شد(ساكت، 1361، 379 ). در زندانهاي معاويه كتك زدن زندانيان كار رايجي بود، كمبود غذا و آب وساير امكانات مورد نياز، تفكيك ميان زندانيان وجود نداشت. عمربن عبدالعزيز در اين زمان سعي كرد مسائل شرعي در ميان زندانيان را رعايت كند( قندرو بيجارپس، 1386، 86 ).

به تدريج زندان به عنوان ابزار قدرت در اختيار خلفاى اموى قرار گرفت و زندان توام با شكنجه جايگاه وسيع و مهمى نزد خلفاى اموى و پس از آن، عباسى پيدا نمود. به فاصله كوتاهى پس از استقرار مذهب اسلام، خلفاى اموى و عباسى، براى از بين بردن مخالفان خود اصول حقوق جزاى اسلامى را ناديده گرفته و به قتل و ضرب و حبس مخالفين پرداختند. از جمله قتل ائمه اطهار(عليهم السلام) از طرف خلفا لكه ننگى است ‏بر دامن تاريخ كه هرگز زدوده نخواهد شد( محسني، 1387، 107).

در شهرهاى مهم آن زمان همچون مكه، مدينه، كوفه، شام، بصره و ... زندانهاى مخوفى وجود داشته است، مخوف‏ترين زندانهاى دوران بنى‏اميه را زندان حجاج بن يوسف ثقفى ذكر نموده‏اند(نهج البلاغه، ترجمه علي دشتي، 1378 ،227 ).

وائلى(1362، 392) به نقل از مروج‏الذهب مسعودى آورده است: «حجاج مرد در حالى كه در زندان او پنجاه هزار مرد و سى هزار زن وجود داشت و حجاج همه آنها را در يك زندان حبس كرده بود» در اين زندانها هيچ تفكيكى وجود نداشت و زندانيان در زير گرماى شديد هوا، تحت آزار و شكنجه قرار مى‏گرفتند.

زندان در عصر بني عباس كه همان روش امويان را ادامه داد؛ گر چه امويان با شعار دفاع از اسلام بر سر كار آمدند تعداد زندانها در اين عصر به دليل وسعت كشورهاي اسلامي زياد بود، گسترش زندانها بيشتر جنبه سياسي داشت. در اين زمان علاوه بر زندانهاي عمومي خليفه و سران ديگر كشورها داراي زندان هاي خصوصي بودند، اين زندانها اختصاص به اقشار خاصي مثل بستگان نزديك خليفه داشت، زندانهاي خصوصي كه اتاق هاي تاريك و نمناك يا چاههاي عميق بود در آنجا زنداني با مار و سوسمار، ساير حشرات موذي و حيوانات نگهداري كرده ودر عرض چند ساعت يا چند روز از بين مي رفتند. در اين زمان هر زندان براي خود نظام مخصوص داشت؛ در عين حال تفكيك زندانيان از لحاظ جنسيت مجرم و جرايم ارتكابي رعايت مي شد. علت زنداني كردن افراد جنبه سياسي داشت، نحوه رفتار با زندانيان به شكل اسفناكي بود، انواع شكنجه هاي اسفناك در مورد آنها به كار برده مي شد گاهي اوقات چشمهاي زندانيان از حدقه بيرون مي آوردند. عوامل آزادي اموري از قبيل شكستن در و ديوار زندان يا رهايي از طريق وساطت و شفاعت بود. (قندرو بيجارپس، 1386، 88).

دهه‏هاى نخست صدر اسلام را مى‏توان دوران طلايى احترام به كرامت انسانى ناميد يعني اين دوران، حقوق زندانيان با توجه به سيره پيامبر اكرم (ص) و حضرت على (ع)رعايت مى‏شده است. بر كسى پوشيده نيست كه در زمان شهادت حضرت على (ع) تنها يك زندانى وجود داشته است و آن، قاتل آن حضرت بوده است.

در سال 813 ميلادي در مجمع روحانيون مسيحي در رم مقررات مربوط به اداره زندانها به تصويب رسيد؛ و طرحي شد كه زندانها بايد جنبه ندامتگاه داشته باشد و براي نيل به اين هدف زندانيان را به سيستم انفرادي نگهداري شده و به آنان كاردستي آموخته شود، اجازه خواندن كتب مذهبي را داشته باشند و روحانيون در زندانها زندانبان را ملاقات و با نصايح سودمند آنها را به راه راست هدايت كنند. در اجراي تصميمات مذكور در همان سال اولين زندان به سيستم انفرادي در رم بنا گرديد(قندرو بيجارپس، 1386، 10).

2-1-2 تاريخچه زندان در ايران

مجازاتها در ايران باستان بسيار شديد و توأم با قساوت و شقاوت بود حبس كردن نيز در كنار مجازاتهايي مانند اعدام، زنجير كردن و تازيانه زدن اجرا مي شد؛ حبس جزء مجازاتها نبود، بلكه وسيله اي براي از ميان بردن بي سروصداي اشخاص بلند مرتبه بود كه وجودشان براي پادشاه و كشور خطر داشت. در دوره هاي باستان در ايران توقيف مقدماتي ممكن بود تا مدت غير محدودي دوام پيدا كند. «قلعه فراموشي» كه نوعي « قلعه باستيل» بود مخصوص نابود كردن بي سر و صداي مجرمان سياسي بود(راوندي، 1368، 19 ).

مجازات حبس در دوره قاجار بسيار دردناك بود، زندان در ايران مانند ساير كشورها وسيله اي براي سلب آزادي است ولي ممكن است عواقب سختي هم داشته باشد.اگر زنداني نتواند هزينه زندگي خود را بدهد بايد از گرسنگي بميرد. در نقاطي كه زندان وجود ندارد براي توقيف مجرمين معمولاً از كند و زنجير استفاده مي كنند، به هر ساق پاي محكوم دو قطعه بزرگ چوب از يك سو به زنجير آهني و از سوي ديگر به قفل محكمي متصل مي كردند مي بندند (قندرو بيجارپس، 1386، 92).

در زمان پهلوي روش اداره زندان ها و برخورد با زنداني غير قانوني و مخالف با شريعت اسلام بود؛ گناهكار و بي گناه محبوس در زندان زير كتك و شكنجه قرار مي گرفتند، خصوصاً زندانهاي سياسي طاغوت زمان محمد رضا شاه صحنه وحشيانه ترين رفتارهاي ضد انساني رژيم پهلوي بود، در زندانهاي اين زمان اموري از قبيل: بازداشت زايد بر مدت، زدن فحاشي و شكنجه هاي ديگر، جلوگيري يا سخت گيري در كيفيت ملاقات زندانيان با خانوادهايشان، دادن اطلاعات غلط به ملاقات كنندگان در خصوص وضعيت زنداني مثل تيرباران شدن زنداني، وجود جو خفقان و اختناق در زندانهاي طاغوت، بازجويي مكرر از زندانيان و تفتيش وسايل شخصي آنها، ممانعت از بازديد سازمانهاي بين المللي از زندانها و زندانيان( همان منبع، 96 ).

در زمان مشروطيت پادشاهان ايران مجرمين و مخالفين و دشمنان خويش را زنداني نموده و بي رحمانه ترين شكنجه ها را در مورد آنها روا مي داشتند حتي خانواده زندانيان را در معرض آزار و شكنجه قرار مي دادند(قندرو بيجارپس، 1386، 97 ).

آنچه كه از اسناد و مدارك به دست مي آيد تا اوايل 1332 زندان مخصوص نسوان(زنان) در ايران وجود نداشته است. زيرا تا سال 1332 زندان نسوان عبارت بود از يك خانه اجاره اي در يكي از محلات شهر تهران كه داراي حياط بزرگ و اتاق هاي متعددي بود، ولي در تاريخ فوق يعني سال 1332 به علت گراني اجاره منزل، اداره زندانها تصميم گرفت كه زندانيان زن را به زندان قصر منتقل نمايد. بنابراين بلافاصله حيات دارالتأديب كه در گوشه شمال غربي زندان قصر وجود داشت تخليه شد و در اختيار زندان زنان قرار گرفت( طباطبايي ، 1334به نقل گودرزي بروجردي، 1383، 170).

بنابراين در مفهوم اساسي زندان مكان مدخليتي ندارد؛ بلكه آنچه مهم است جلوگيري از تصرفات آزادانه فرد مي باشد در قديم زندان بيشتر براي نگهداري موقت كساني بود كه در انتظار محاكمه و اجراي حكم اعدام و با انواع مجازاتهاي بدني، يا بدون آنكه مدتي براي دوران زندان آنها تعيين شده باشد و در دخمه هاي سرد و تاريك تا زمان مرگ زودرس آنها رها مي شدند، گاهي اوقات هم به خاطر پرداخت جريمه زنداني مي كردند آنقدر آنها را نگه مي داشتند تا خويشان و دوستان پول لازم را جمع آوري كرده موجبات آزادي زنداني را فراهم مي كردند(صانعي ،1371 ، 132).

شكل هاي گذشته زندان بيشتر از جنبه بازداشتي برخوردار بود و در جهت اجراي برخي اقدامات تنبيهي به كار برده مي شد؛ در حاليكه امروزه بيشتر زندانها مكاني براي نگهداري مجرمين و به كار بردن برنامه هاي اصلاحي و تربيتي است در عين محدود ساختن آنها تبديل شده اند.

پس از پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1357 به مسائل مربوط به زندانيان توجه زيادي مي شد با توجه به مسائل انساني و اسلامي و اهداف مجازات قوانيني در باره نحوه رفتار با زنداني، روش اداره زندانها، حمايت از زندگي در حين گذراندن محكوميت و بعد از آن و غيره وضع گرديد. در تاريخ 17 ارديبهشت 1361آيين نامه زندانها تحت عنوان آيين نامه امور زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور در شوراي عالي قضايي تصويب گرديد. با شكل گيري انقلاب و به دستور امام خميني(ره) كه فرمودند: زندان بايد به دانشگاه تبديل شود زندان چهره تازگي به خود گرفت و به منظور نيل به اين هدف مقدس سازماني تحت عنوان سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي در اواخر خرداد سال 1364 بوجود آمد كه در جهت اجراي صحيح مجازات حبس يكي از ضروريات انقلاب اسلامي محسوب مي شد(قندرو بيجارش ، 1386 ،97 ).

2-2 طبقه بندی زندانیان بر حسب عناوين مختلف:

تعریف طبقه بندی: به معنای رده بندی، صف بندی کردن و طبقه به معنی مرتب، صف، رده یک جنس از مردم و در اینجا به معنی طبقه بندی و رده بندی زندانیان است بر اساس جرم، جنس، شخصیت و سن .

2-2-1 جایگاه بحث طبقه بندی زندانیان در اسلام

در علم اصول فقه آمده که آنچه مقدمه برای انجام کار حرامی می شود، حرام است(مظفر، 1386، 261).

یعنی آنچه باعث می شود زمینه ارتکاب گناه و جرم و مفاسدی را ایجاد کند ممنوع است. «مقدمه الحرام ان کانت سبباً له فهو حرام و معصیه کما ثبت فی الاصول و إن کانت شرطاً و قصد من فعله التواصل الی المحرم فالظاهر کون هذا الفعل معصیه و حراماً»(هر عملی که وسیله ای برای حرامی قلمداد شود، اگر سببی برای انجام آن باشد حرام است و اگر شرطی برای انجام آن حرام باشد در صورتی حرام است که با انجام دادن آن رسیدن به عمل حرام مورد نظر بوده است)(نراقي، 25).

بنابراین می توان گفت که طبقه بندی در واقع نوعی اقدام جهت پیشگیری از وقوع جرائم داخلی زندان یا پیشگیری از مفاسدی است که ممکن است به زندانیان سرایت نماید. از جمله این نوع طبقه بندی بر اساس اصل مسلم فقهی صورت می گیرد جداسازی و طبقه بندی جنسیتی است؛ به طوری که زندانیان زن از مردان جدا و زندانیان نوجوان، جوان و بزرگسال به تفکیک نگهداری می شوند. همچنین زندانیان بازداشتی از زندانیان محکوم به دلیل بدآموزی تجربی جرائم و......جداگانه نگهداری می شوند. طبقه بندی شخصیتی زندانیان به دلیل اصلاح و تربیت علمی آنان امری ضروری است( شمس، 1382، 57-56).

2-2-2 جايگاه بحث طبقه بندي در حقوق ايران:

 اجراي روشهاي اصلاحي و تربيتي بدون بدون تفكيك و طبقه بندي زندانيان امكان پذير نيست بر حسب جنسيت(زن و مرد)، سن ‌(اطفال، نوجوان، جوانان، بزرگسالان و پيران)، از نظر وضعيت قضايي(تحت قرار يا متهم، محكوم)، وضع سلامتي(بيمارين جسمي، رواني، معتادين)، نوع جرايم(سياسي، عادي)، ويژگي جرم(مجرمين اتفاقي و تصادفي، مجرمين غير اتفاقي)، بر حسب سابقه (مجرمين به عادت و شرور و سابقه دار، مجرمين بي خطر يا كم خطر)، مدت محكوميت(كوتاه مدت، ميان مدت و طويل المدت) و بر حسب مليت(ايراني، افغاني و پاكستاني). وجه مشترك كليه زندانيان ايران در اين زمينه عبارت است از تفكيك ميان زن و مرد زنداني، شاخص عمومي ديگر مربوط به تفكيك ميان نوع جرائم (عادي، سياسي )است(عبدي، 1377، 80- 79 ).

2-2-2-1 انواع طبقه بندي در حقوق ايران:

الف)طبقه بندی جنسی: اولین نوع طبقه بندی که به ذهن می آید و مورد توجه مسئولین زندان قرار می گیرد طبقه بندی جنسی و جدا کردن محل نگهداری زنان از مردان است. زندانیان در این بخش به دو شکل نگهداری می شوند :

- طبقه بندی جنسی مشترک: در این نوع طبقه بندی زنان و مردان به صورت مشترک و باهم در یک محل نگهداری می شوند؛ مشکلات بهداشتی، اخلاقی و و بیماری های مقاربتی در این نوع طبقه بندی زیاد است.

- طبقه بندی جنسی غیر مشترک: در این نوع طبقه بندی زندانی مرد از زندانی زن جداست. در این نوع بهداشت روانی و سایر معضلات ناشی از نگهداری مشترک جنسی بیشتر خواهد بود. هدف در این طبقه بندی امنیت زندانیان بواسطه شرایط خاصی که دارا می باشند خواهد بود. زندانیان زن در جمع زنان و هم جنسان خود آزادتر، راحت تر خواهند بود ضمن اینکه در اکثر مذاهب الهی تأکید بر اینگونه طبقه بندی شده و حریم هایی برای زنان و دختران قائل هستند و در جامعه آزاد نیز آنان را مقید به بعضی باید و نباید ها کرده است(شمس، 1382، 61).

 در علم اصول فقه به استناد به باب مقدمه واجب و حرام تفكيك جنسي و سني را مي توان اعمال كرد و نيز براي جلوگيري از مفسده مي توان زنها را از مردان جدا ساخت( مظفر، 1386، 261 ).

 دكتر عطيه مصطفي(بي تا ، 289) به نقل از كتاب احكام السجون آورده است: كه در زمان پيامبر اكرم (ص)  زنان در محوطه محصور مسجد حبس مي شدند.

در خصوص تفكيك جنسيت زندانيان تصريح شده به اينكه بايد زندان زنها از زندان مردها جدا باشد. همانگونه كه افراد كم سن و سال نبايد با اشخاص بزرگسال در يك جا زنداني شوند تا از اين راه فتنه اي بوجود نيايد. و احياناً از تعبير بعضي فقها معلوم مي شود كه جايي كه اطفال در آنجا زنداني مي شوند نبايد زندان ناميده شود، بلكه بايد به نامي كه مشعر بر اصلاح باشد معروف گردد( ابن عابدين ، 1410 ق ، 328 و 347).

ب) طبقه بندی سنی:  در اين نوع از طبقه بندي مجرمين بر اساس ميزان سن به صورت اطفال زير 18 سال، نوجوانان 18تا22 سال، جوانان تا 25 سال، و بزرگسالان از 25 سال به بالا تقسيم مي شوند كه با توجه به وضعيت جسماني و رواني پيران، مي بايد افراد داراي 55 سال به بالا نيز به تفكيك نگهداري و طبقه بندي شوند(شمس، 1375، 93 ). طفل جز براي تأديب زنداني نمي شود چرا كه هنوز مكلف نيست(سرخسي، 61).

 در بعضی زندانها مشخص شده است که اطفال کمتر از ده سال تا پیرمردان وپیرزنان بالای 80 سال وارد زندان شده اند. طبیعی است که نگهداری این طیف اشخاص با همدیگر مناسب نیست. علاوه بر مشکلات بهداشتی، الگوپذیری، بحران هویت در نوجوانان و جوانان، انتقال تجارب، معمولاً نیازهای هر کدام از سنین فوق اقتضای شرایط نگهداری خاص متناسب با شرایط سنی دارد. چگونه می توان نوجوانی که اقتضای سنی وی ایجاب می کند، شیطنت و تحرک و سروصدای بیش از حد داشته باشد در کنار پیرمرد یا پیرزنی نگهداری شوند( شمس، 1382، 63 ).

- طبقه بندی سني اطفال: اگرچه بعضاً اطفال شامل کسانی می دانند که در کانون اصلاح و تربیت نگهداری می شوند، اما اطفال در این بخش دارای تقسیمات گوناگونی است که عبارتست از: اطفال 8 تا 10  سال، اطفال 10 تا  12، اطفال 12 تا  14، اطفال 14 تا  16 و اطفال 16 تا 18 سال. هر کدام از سنین فوق دارای شرایط ویژه جسمي و روانی می باشند که می باید به صورت علمی بر اساس اصول ارکان نهاد اصلاح و تربیت جداگانه نگهداری شوند(همان منبع، 64 ).

هر كودكي كه از او سلب آزادي شده باشد بايد از بزرگسالان جدا شوند، مگر آنكه عدم جداسازي به نفع كودك تشخيص داده شود. نمونه اي از اين دست كه به وضوح قابل قبول به نظر مي رسد، بازداشت اطفال همراه والدين خود در شرايطي است كه هر دو به دليل تخلفاتي چون مهاجرت غير قانوني در زندان به سر مي برند(عباچي، 1380،‌ 153) .

- طبقه بندي سني نوجوانان: سنين  در اين بخش بين 18 تا 25 سال مي باشد. گاهي اوقات و شكل و شمايل يك فرد نوجوان 18 تا 20 سال همانند يك طفل 17 ساله داده مي شود، كه در اين صورت براي اينكه مورد سوء استفاده قرار نگيرد در كانون هاي اصلاح و تربيت نگهداري مي شوند. زندانيان نوجوان در زندان و در اندرزگاه خاص نوجوانان نگهداري مي شوند. اين نوع زندانيان نيز داراي نيازهاي خاص و شرايط ويژه اي مي باشند كه مسئولين مي توانند به تناسب شرايط سني و شرايط خاص نگهداري و اصلاح و تربيت آنان برنامه ريزي كنند.

- طبقه بندي سني جوانان: سنين مورد نظر در خصوص اين زندانيان داراي سنين 25تا 35 سال است. نيازهاي واقعي اين بخش از زندانيان كه به صورت جداگانه در اندرزگاه خاصي نگهداري مي شوند،‌ اشتغال است و در كنار آن سوادآموزي. بيشترين آمار زندانيان در ايران شامل اين سنين است و بيشترين برنامه نيز بايد در خصوص اين افراد تهيه شود.

- طبقه بندي سني بين جواني و ميان سالي: در بين زندانيان سنين بين 35 تا 40 ساله شرايط خاصي دارند. اينان كساني هستند كه از يك طرف تمايل به جواني دارند و از طرف ديگر در شرف انتقال به ميان سالي هستند.

- طبقه بندي سني ميان سالان: زندانيان داراي 40 تا 60 ساله مشمول اين نوع طبقه بندي سني هستند.

- طبقه بندي سني بزگسالان: زندانيان داراي سنين بالاي 60 سال مشمول اين طبقه بندي سني مي باشند. لازم است كه يادآور شويم طبق قانون، نگهداري اين نوع افراد ممنوع مي باشد. فقط در شرايط بسيار نادر و خاص اين اجازه داده شده است، نگهداري اين سنين شرايط ويژه و خاص را  مي طلبد و رفتار با اين افراد بايد همانند اطفال باشد( شمس، 1382، 66).

ج)طبقه بندي بر اساس نوع جرم: در اين طبقه بندي مجرمين بر اساس جرم ارتكابي طبقه بندي مي كنند. از محاسن اين نوع طبقه بندي مصونيت زندانيان از بدآموزيهاي زندانيان داراي جرائم متفاوت است، براي مثال در صورت عدم رعايت طبقه بندي ممكن است مجرمين سارق در بين زندانيان مواد مخدر و معتاد به اعتياد نيز گرايش پيدا نمايند و پس از آزادي به مواد مخدر آلوده شده باشند. از معايب طبقه بندي بر اساس جرم، تخصصي شدن مجرمين در آن جرم  مي باشد به طوري كه با تجمع زندانيان داراي يك جرم در يك محل شگردهاي مختلف آن نوع جرم از راه تجربه به ساير مجرمين منتقل مي شود، لذا مجرم در جرم ارتكابي خود تخصصي تر خواهد شد.  اين نوع طبقه بندي با هدف عدم انتقال تجارب زندانيان حرفه اي با ساير زندانيان است(همان منبع ، 66).

د) طبقه بندي بر اساس شخصيت: اين نوع طبقه بندي بر اساس نوع و تيپ شخصيت رواني زندانيان صورت مي گيرد( همان منبع، 67 ). در اين نوع طبقه بندي، به وسيله تيپ هاي مختلف شخصيتي و مصاحبه، انواع تيپ هاي شخصيتي را جدا ساخته و به صورت مجزا نگهداري مي كنند و متخصصين و مراقبين با توجه به نوع شخصيت زنداني، وي را در محل نگهداري مي كنند ارتباط خاصي با وي خواهند داشت (شمس، 1375، 95 ).

ه) طبقه بندي بر اساس نوع قرار يا حكم: در اين نوع طبقه بندي زندانيان بازداشتي و متهمين در بازداشتگاه و محكومين در زندان مي باشند، در اين نوع طبقه بندي تأكيد مي شود حتماً زنداني كه حكم او صادر نشده است تا صدور حكم قطعي بايد در بازداشتگاه نگهداري شود( شمس، 1382، 67).

ز) طبقه يندي بر اساس نوع زندان: در اين نو ع طبقه بندي زندانيان در زندانهاي(باز، نيمه باز، بسته) طبقه بندي خواهد شد. در اين بخش از زندان مسئولين قضايي تلاش مي كنند بيشترين آمار زندانيان موجود خود را در زندانهاي باز و بخش ديگر را در زندان نيمه باز نگهدارند و در زندان بسته تعداد اندكي از زندانيان نگهداري شود. معمولاً در كشور ما و در بعضي كشورهاي ديگر با ترتيب ابتدا زنداني را در زندان بسته و سپس به نيمه باز و بعد در زندان باز قرار مي دهند؛ و براي اين اقدام توجيه مي كنند كه زندانيان به مرور با جامعه ارتباط خواهند داشت و پس از قطع كامل ارتباط وي با جامعه بعد از گذراندن شرايطي كه زندان براي آنان تعيين مي كند، به آرامي و به صورت تدريجي به جامعه متصل خواهند شد.

لذا بايد در طبقه بندي نوع زندان ابتدا وروديها در زندان باز و سپس در زندان نيمه باز  و بعد در زندان بسته نگهداري شوند. حدود 80 % زندانيان كه معمولا افراد داراي جرائم سبك مي باشند در زندانهاي باز،‌10% زندانيان كه داراي شرايط ميان باز و بسته هستند، در زندان نيمه باز و 10% مابقي زندانيان محكوم در زندانهاي بسته با شرايط خاص اين نوع زندانها نگهداري شوند( همان منبع ، 68-67 ).

ر) طبقه بندي بر اساس ميزان محكوميت: اين نوع طبقه بندي بر اساس ميزان محكوميت زنداني صورت خواهد گرفت و محكومين داراي محكوميت هاي سنگين از محكومين سبك جدا نگهداري مي شوند. اين نوع طبقه بندي در كشورهاي مختلف تحت عنوان طبقه بندي بر اساس جرائم امنيتي و غير امنيتي نيز مطرح است(همان منبع ، 69 ).

و) طبقه بندي بر اساس تعداد سابقه: در اين نوع طبقه بندي زندانيان بر اساس تعداد سابقه نگهداري خواهند شد و زندانيان سابقه دار از زندانيان بدون سابقه و يا كم سابقه جداگانه نگهداري مي كنند. با توجه به اينكه زندانيان سابقه دار به ارتكاب جرم عادت دارند، اصلاح و تربيت آنان با مشكلات عديده اي مواجه مي شود. لذا ضروري است كه زندانيان سابقه دار از ساير زندانيان جدا شوند(همان منبع ، 69 ).

 

 

تعداد صفحات:209

متن کامل را می توانید دانلود نمائید چون فقط تکه هایی از متن در این صفحه درج شده (به طور نمونه) و ممکن است به دلیل انتقال به صفحه وب بعضی کلمات و جداول پراکنده شده باشد که در فایل دانلودی متن کامل و بدون پراکندگی با فرمت ورد wordکه قابل ویرایش و کپی کردن می باشند موجود است.


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 5,200 تومان

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
file7_1746526_1914.zip489.9k